Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu: Chiến Lược Nào Cho MNCs?

Một kỷ nguyên mới về thuế quốc tế đã chính thức bắt đầu. Thuế suất Tối thiểu Toàn cầu (GMT) đang định hình lại sân chơi cho các tập đoàn đa quốc gia (MNCs). Do đó, các nhà hoạch định chiến lược doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng.

Bài viết này sẽ phân tích sâu sắc tác động của GMT. Hơn nữa, chúng tôi sẽ đề xuất một lộ trình hành động rõ ràng. Điều này giúp doanh nghiệp của bạn không chỉ tuân thủ mà còn tìm thấy cơ hội trong bối cảnh mới.

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT) là gì?

Về cơ bản, Thuế Tối thiểu Toàn cầu là một bộ quy tắc được thiết kế để thay đổi cách các công ty lớn bị đánh thuế trên toàn thế giới. Mục tiêu chính của nó rất đơn giản. Đó là đảm bảo các tập đoàn đa quốc gia lớn phải trả một mức thuế tối thiểu cho lợi nhuận của họ, bất kể họ hoạt động ở đâu.

Nguồn gốc từ Sáng kiến BEPS của OECD

GMT là một phần quan trọng của Trụ cột thứ hai trong sáng kiến Chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS) của OECD/G20. Sáng kiến này ra đời để giải quyết các chiến lược tránh thuế. Cụ thể là những chiến lược khai thác các kẽ hở và chênh lệch trong quy định thuế giữa các quốc gia.

Trước đây, nhiều MNCs chuyển lợi nhuận từ các quốc gia thuế suất cao sang các thiên đường thuế. Kết quả là, họ trả rất ít hoặc không phải trả thuế. GMT được tạo ra để chấm dứt cuộc đua xuống đáy về thuế suất doanh nghiệp.

Cơ chế hoạt động cốt lõi với mức 15%

Cơ chế của GMT xoay quanh một mức thuế suất tối thiểu đã được thống nhất là 15%. Nếu một công ty con của một tập đoàn đa quốc gia trả thuế suất hiệu dụng (ETR) thấp hơn 15% tại một quốc gia, các quy tắc của GMT sẽ được kích hoạt.

Do đó, công ty mẹ cuối cùng sẽ phải trả một khoản “thuế bổ sung” (top-up tax). Khoản thuế này bằng với chênh lệch giữa mức thuế đã trả và mức 15%. Ví dụ, nếu một công ty con chỉ trả 5% thuế ở quốc gia A, công ty mẹ ở quốc gia B có thể phải nộp thêm 10% thuế cho lợi nhuận đó.

Tác Động Trực Tiếp Đến Các Tập Đoàn Đa Quốc Gia (MNCs)

Sự ra đời của GMT không chỉ là một thay đổi nhỏ về quy định. Nó là một cơn địa chấn làm rung chuyển nền tảng của hoạch định thuế quốc tế. Các nhà chiến lược phải hiểu rõ những tác động sâu sắc này.

Vô hiệu hóa Ưu đãi Thuế Truyền thống

Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia đang phát triển như Việt Nam đã sử dụng các ưu đãi thuế để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Các ưu đãi này bao gồm thuế suất thấp, miễn thuế, giảm thuế trong nhiều năm.

Tuy nhiên, GMT làm giảm đáng kể sức hấp dẫn của các ưu đãi này. Bởi vì ngay cả khi một MNC được hưởng thuế suất 0% tại Việt Nam, lợi nhuận đó cuối cùng vẫn sẽ bị đánh thuế ở mức 15% ở một nơi khác. Vì vậy, lợi ích thuế không còn là một khoản tiết kiệm thực sự cho tập đoàn nữa.

Gia tăng Gánh nặng Thuế và Sự Phức tạp

Tác động rõ ràng nhất đối với các MNCs là khả năng tăng tổng hóa đơn thuế toàn cầu. Lợi nhuận trước đây được hưởng thuế suất thấp hoặc bằng không giờ đây sẽ phải chịu mức thuế tối thiểu 15%.

Ngoài ra, gánh nặng tuân thủ là rất lớn. Các công ty phải tính toán Thuế suất Hiệu dụng (ETR) của họ ở mọi quốc gia nơi họ hoạt động. Quá trình này đòi hỏi phải thu thập, tổng hợp và phân tích một lượng lớn dữ liệu tài chính. Do đó, nó yêu cầu các hệ thống kế toán và báo cáo mới.

Để chuẩn bị, việc thực hiện phân tích dự báo tác động thuế tối thiểu toàn cầu là một bước đi khôn ngoan. Nó giúp doanh nghiệp lượng hóa rủi ro và lên kế hoạch ứng phó kịp thời.

Thay đổi Tiêu chí Quyết định Đầu tư

Khi các ưu đãi thuế trở nên kém hiệu quả, các yếu tố khác sẽ trở nên quan trọng hơn trong các quyết định đầu tư. Các nhà hoạch định chiến lược sẽ phải tập trung nhiều hơn vào các yếu tố phi thuế.

Các yếu tố này bao gồm:

• Chất lượng cơ sở hạ tầng.
• Sự ổn định chính trị và pháp lý.
• Nguồn lao động có tay nghề.
• Quy mô và tiềm năng của thị trường nội địa.
• Sự dễ dàng trong kinh doanh.

Tóm lại, cuộc cạnh tranh thu hút FDI sẽ chuyển từ cạnh tranh về thuế sang cạnh tranh về các yếu tố nền tảng kinh tế.

Việt Nam Phản Ứng Ra Sao? QDMTT là Chìa Khóa

Đối mặt với sự thay đổi mang tính toàn cầu này, Việt Nam đã không đứng yên. Chính phủ đã có những bước đi chiến lược để bảo vệ quyền thu thuế và duy trì sự hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Thách thức đối với Thu hút FDI

Rõ ràng, GMT đặt ra một thách thức lớn cho mô hình thu hút FDI dựa trên ưu đãi thuế của Việt Nam. Nhiều tập đoàn lớn, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất, đang được hưởng các mức thuế suất rất thấp.

Khi các ưu đãi này bị vô hiệu hóa, Việt Nam có nguy cơ mất đi một phần lợi thế cạnh tranh quan trọng. Do đó, một phản ứng chính sách nhanh chóng và hiệu quả là cực kỳ cần thiết.

Nghị quyết 107/2023/QH15: Giải pháp chiến lược

Việt Nam đã hành động quyết đoán bằng việc ban hành Nghị quyết 107/2023/QH15. Nghị quyết này áp dụng Thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2024.

Về bản chất, đây là việc Việt Nam áp dụng Thuế Tối thiểu Nội địa Đạt chuẩn (QDMTT). Điều này cho phép Việt Nam thu phần thuế bổ sung từ các công ty FDI đang hưởng thuế suất thấp hơn 15%. Thay vì để số tiền thuế này chảy về quốc gia của công ty mẹ, Việt Nam sẽ giữ lại nguồn thu đó.

Ý nghĩa đối với Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam

Đối với các MNCs thuộc đối tượng áp dụng GMT và đang hoạt động tại Việt Nam, điều này có nghĩa là họ sẽ nộp phần thuế bổ sung trực tiếp cho cơ quan thuế Việt Nam. Mặc dù lợi ích từ ưu đãi thuế suất thấp bị mất đi, việc nộp thuế tại Việt Nam có thể đơn giản hóa quy trình tuân thủ so với việc phải nộp ở nhiều juridiction khác nhau.

Hơn nữa, nguồn thu từ QDMTT có thể được chính phủ tái đầu tư. Ví dụ, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đào tạo lao động hoặc cung cấp các hình thức hỗ trợ mới, phi thuế cho nhà đầu tư.

Lộ Trình Hành Động Cho Các Nhà Hoạch Định Chiến Lược

Trước bối cảnh phức tạp này, việc ngồi yên chờ đợi không phải là một lựa chọn. Các nhà hoạch định chiến lược cần chủ động xây dựng một lộ trình hành động rõ ràng.

Bước 1: Đánh giá và Mô hình hóa Tác động

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là hiểu rõ tác động của GMT đối với tập đoàn của bạn. Điều này bao gồm việc xác định các đơn vị thành viên nào có thể nằm trong phạm vi áp dụng.

Sau đó, hãy mô hình hóa các kịch bản tài chính khác nhau. Tính toán ETR dự kiến tại mỗi quốc gia và ước tính khoản thuế bổ sung tiềm năng. Điều này sẽ cung cấp một bức tranh rõ ràng về gánh nặng tài chính.

Bước 2: Chuẩn bị Dữ liệu và Tuân thủ

GMT yêu cầu một khối lượng dữ liệu khổng lồ mà trước đây có thể chưa được thu thập. Các nhóm tài chính và kế toán cần xác định các điểm dữ liệu cần thiết.

Họ cũng phải thiết lập các quy trình và hệ thống để thu thập và quản lý dữ liệu này một cách hiệu quả. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp tránh được những rắc rối vào phút chót khi đến kỳ báo cáo.

Bước 3: Xem xét lại Chiến lược Thuế và Kinh doanh

GMT đòi hỏi một sự thay đổi cơ bản trong tư duy chiến lược. Các cấu trúc nắm giữ, dòng chảy tài chính và chính sách giá chuyển nhượng có thể cần được xem xét lại.

Đây là thời điểm để các nhà chiến lược đặt câu hỏi: Cấu trúc hiện tại của chúng ta có còn tối ưu trong thế giới GMT không? Do đó, việc hoạch định thuế TNDN quốc tế cần được tích hợp chặt chẽ hơn vào chiến lược kinh doanh tổng thể.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)