Biến Động Biểu Thuế Hoa Kỳ: Cơ Hội và Thách Thức Cho DN Việt 2026

Các quan chức hải quan và các nhà giao dịch quốc tế tại Việt Nam đang theo dõi sát sao những thay đổi trong biểu thuế của Hoa Kỳ. Những điều chỉnh này, đặc biệt là sau phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ vào tháng 2 năm 2026, đã tạo ra một môi trường thương mại đầy biến động. Hiểu rõ những thay đổi này là điều cần thiết để các doanh nghiệp Việt Nam có thể định hướng chiến lược và duy trì năng lực cạnh tranh.

Bối cảnh Phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ

Vào ngày 20 tháng 2 năm 2026, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã đưa ra một phán quyết quan trọng. Phán quyết này đã chặn việc sử dụng Đạo luật về Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) làm cơ sở pháp lý để áp đặt thuế quan đối ứng. Cụ thể, thuế quan này nhắm vào các quốc gia có thặng dư thương mại lớn với Hoa Kỳ. Trước đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã sử dụng IEEPA để áp dụng các mức thuế bổ sung. Phán quyết này đã vô hiệu hóa các biện pháp thuế quan quan trọng, mặc dù không tự động gỡ bỏ tất cả các hạn chế thương mại.

Tác động Ngắn hạn và Trung hạn cho Việt Nam

Phán quyết này mang lại sự nhẹ nhõm tức thời cho các nhà xuất khẩu Việt Nam. Các nhà phân tích ước tính rằng, sau quyết định của tòa án, mức thuế trung bình áp dụng cho hàng hóa Việt Nam đã giảm xuống còn khoảng 18-20%. Mức này thấp hơn so với khoảng 23-25% trước đó. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với mức thuế suất thấp hơn khoảng 4 điểm phần trăm. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể vẫn còn nhiều điểm cần lưu ý.

Mặt khác, các quốc gia từng hưởng lợi từ mức thuế quan tương đối thấp, như Liên minh Châu Âu, Vương quốc Anh và Singapore, có thể phải đối mặt với mức tăng đáng kể. Điều này tạo ra một môi trường thương mại phức tạp và khó đoán định hơn.

Biểu Thuế Mới và Sự Linh Hoạt của Hoa Kỳ

Ngay sau phán quyết của Tòa án Tối cao, Nhà Trắng đã công bố một mức thuế nhập khẩu tạm thời. Mức thuế này là 10% đối với nhiều loại sản phẩm nhập khẩu vào Hoa Kỳ. Thậm chí, có tín hiệu cho thấy mức thuế này có thể tăng lên 15%. Biện pháp này có hiệu lực từ ngày 24 tháng 2 năm 2026, kéo dài trong 150 ngày theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Việc áp dụng mức thuế phổ thông 15% trong 150 ngày đã tạo ra một bóng ma của sự không chắc chắn đối với cường quốc sản xuất của Đông Nam Á.

Việc sử dụng Mục 122 cho thấy sự linh hoạt và quyết tâm trong giai đoạn bảo hộ thương mại mới. Điều này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị và thích ứng.

Tác động đến các Ngành Công nghiệp Việt Nam

Sự thay đổi về biểu thuế không ảnh hưởng đồng đều đến tất cả các ngành. Các lĩnh vực có giá trị gia tăng thấp, như dệt may quy mô nhỏ và lắp ráp nhựa cơ bản, đang gặp khó khăn. Với biên lợi nhuận mỏng, việc hấp thụ mức tăng chi phí 15% là một thách thức lớn. Đối với những doanh nghiệp này, thị trường Hoa Kỳ, vốn từng là cơ hội lớn, nay trở thành một khu vực đầy rủi ro.

Ngược lại, các ngành sản xuất công nghệ cao và công nghiệp chuyên biệt lại tỏ ra khá kiên cường. Ví dụ, trong lĩnh vực bao bì công nghiệp và logistics, các nhà cung cấp túi siêu trường (FIBC) vẫn duy trì nhu cầu ổn định. Khi các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phân mảnh, nhu cầu về các sản phẩm chất lượng cao là không thể thiếu. Chi phí của túi “bulk bag” chỉ là một phần nhỏ trong tổng giá trị lô hàng. Do đó, các nhà cung cấp này có thể dễ dàng chuyển chi phí thuế hơn so với các mặt hàng như áo phông.

Cơ Hội và Thách Thức từ Biểu Thuế Lũy Tiến

Việc Hoa Kỳ áp dụng một mức thuế chung 15% đánh dấu một sự thay đổi lớn trong động lực thương mại toàn cầu. Đối với Việt Nam, mối quan tâm chính là nguy cơ xói mòn lợi thế cạnh tranh. Tăng trưởng GDP của Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua gắn liền với thặng dư thương mại với Hoa Kỳ. Mức tăng giá 15% đột ngột đối với hàng hóa nhập khẩu về cơ bản giống như một khoản thuế đánh vào “phép màu” kinh tế của Việt Nam.

Tuy nhiên, thực tế vĩ mô năm 2026 phức tạp hơn nhiều. Khi các mức thuế này được công bố, đồng đô la Mỹ đã trải qua một giai đoạn hạ nhiệt. Các nhà đầu tư, lo ngại về áp lực lạm phát gia tăng tại Hoa Kỳ, đã chuyển hướng sang các tài sản thay thế. Điều này khiến chỉ số Đô la Mỹ suy yếu. Sự suy yếu của đồng đô la đã mang lại một “tấm đệm tiền tệ” cho các nhà xuất khẩu Việt Nam, giúp hàng hóa của họ có giá cả cạnh tranh hơn một chút, ngay cả khi áp dụng thuế quan.

Tầm quan trọng của việc Đa dạng hóa Thị trường

Trong trung hạn, xuất khẩu có khả năng bước vào giai đoạn điều chỉnh có chọn lọc hơn. Các công ty đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) và củng cố vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu sẽ đảm bảo lợi thế cạnh tranh bền vững hơn. Việc tận dụng các FTA có thể giúp giảm thiểu tác động của thuế quan thông qua các quy tắc xuất xứ. Các doanh nghiệp cần chủ động xem xét lại các quy định về xuất xứ hàng hóa để đảm bảo đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan.

Chuẩn bị cho Tương lai Thương mại

Các doanh nghiệp Việt Nam được khuyến khích chuẩn bị cho một bối cảnh thuế quan Hoa Kỳ đầy biến động. Trong 150 ngày tới, đây là thời điểm vàng để tập trung vào các hoạt động sau:

• Xem xét lại các quy định về tuân thủ xuất xứ.
• Nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng.
• Chuẩn bị cho các cuộc điều tra có thể xảy ra về chống bán phá giá hoặc trợ cấp.

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng và chủ động sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam đối phó hiệu quả với những thay đổi sắp tới. Điều này không chỉ là về việc tuân thủ các quy định hiện hành mà còn là về việc xây dựng một chiến lược kinh doanh linh hoạt và bền vững trong một môi trường thương mại quốc tế ngày càng phức tạp.

Tín dụng Thuế TNCN và Xu hướng Kinh tế Số

Trong khi các vấn đề thuế quan quốc tế đang được quan tâm, các khía cạnh thuế trong nước cũng không kém phần quan trọng. Việt Nam đang có những bước tiến trong việc số hóa hệ thống thuế. Việc hiểu rõ các quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và các ưu đãi thuế cho đổi mới sáng tạo là rất cần thiết. Việt Nam đang số hóa ngành thuế, thay đổi cục diện quản lý thuế vào năm 2025, điều này có thể ảnh hưởng đến cách các doanh nghiệp và cá nhân tương tác với cơ quan thuế.

Ngoài ra, các chính sách thuế TNCN cũng có thể tác động đến đầu tư nước ngoài. Việc nắm bắt các quy định này giúp tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Biến động trong biểu thuế quan của Hoa Kỳ, đặc biệt là sau phán quyết của Tòa án Tối cao vào tháng 2 năm 2026, đặt ra cả cơ hội và thách thức cho các nhà xuất khẩu Việt Nam. Sự giảm nhẹ thuế quan ban đầu mang lại sự giải tỏa tức thời, nhưng việc áp dụng thuế tạm thời lại tạo ra sự không chắc chắn mới. Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Đồng thời, việc nắm vững các quy định thuế trong nước, đặc biệt là các xu hướng số hóa, cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững.