Chính phủ Việt Nam đang không ngừng nỗ lực thúc đẩy một môi trường kinh doanh năng động, đặc biệt là trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Một trong những biện pháp quan trọng nhất để hiện thực hóa mục tiêu này là thông qua các chính sách ưu đãi thuế hấp dẫn. Cụ thể, các quy định mới về Thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN) đang mở ra những cơ hội đáng kể cho các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và những người tiên phong trong lĩnh vực đổi mới.
Khung Pháp Lý Mới: Nghị Định 20/2026/NĐ-CP
Vào ngày 15 tháng 1 năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP. Nghị định này đóng vai trò là kim chỉ nam, hướng dẫn chi tiết các quy định quan trọng của Nghị quyết 198/2025/QH15. Mục tiêu chính của Nghị định 20 là khơi thông tăng trưởng kinh tế, giảm bớt gánh nặng tài chính cho các doanh nghiệp mới nổi và thúc đẩy sự đóng góp của khu vực tư nhân vào năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo đó, Nghị định 20 đã giới thiệu một khuôn khổ ưu đãi thuế toàn diện, bao gồm cả Thuế Thu nhập Doanh nghiệp (TNDN) và Thuế TNCN. Quan trọng hơn, các chính sách ưu đãi này được thiết kế đặc biệt để hỗ trợ các startup, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực liên quan đến họ.
Ưu Đãi Thuế TNCN cho Các Nhà Khoa Học và Nhà Nghiên Cứu
Một trong những điểm sáng của Nghị định 20 là việc đưa ra các quy định rõ ràng về ưu đãi thuế TNCN cho những cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Điều này thể hiện cam kết của chính phủ trong việc ghi nhận và khuyến khích vai trò của các nhà nghiên cứu và chuyên gia trong việc thúc đẩy nền kinh tế dựa trên tri thức.
Cụ thể, các cá nhân đáp ứng đủ điều kiện hoạt động trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo có thể hưởng các lợi ích thuế TNCN đáng kể. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng thuế, từ đó gia tăng thu nhập thực tế cho những người đóng góp trực tiếp vào sự phát triển công nghệ và khoa học của đất nước.
Các Lợi Ích Thuế TNCN Cụ Thể
Nghị định 20 đưa ra các ưu đãi thuế TNCN cụ thể cho các cá nhân tham gia vào các hoạt động đổi mới sáng tạo. Điều này bao gồm:
- Miễn thuế TNCN cho Thu nhập từ Hoạt động Đổi mới Sáng tạo: Các cá nhân có thu nhập phát sinh trực tiếp từ các hoạt động đổi mới sáng tạo, được công nhận theo quy định, có thể được miễn thuế TNCN. Điều này khuyến khích các nhà khoa học, kỹ sư và nhà nghiên cứu tập trung vào việc phát triển các sản phẩm, công nghệ mới mà không bị áp lực thuế quá lớn.
- Ưu đãi thuế cho Thu nhập từ Chuyển giao Công nghệ và Sở hữu Trí tuệ: Thu nhập từ việc chuyển giao công nghệ, bản quyền, hoặc các hoạt động liên quan đến sở hữu trí tuệ cũng có thể được hưởng các ưu đãi thuế TNCN. Điều này nhằm mục đích khuyến khích việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ.
Tuy nhiên, các ưu đãi này thường đi kèm với các điều kiện cụ thể. Ví dụ, thu nhập phải có nguồn gốc từ các hoạt động đổi mới sáng tạo đã được công nhận. Đồng thời, cần phải tách bạch rõ ràng các nguồn thu nhập này với các khoản thu nhập khác không thuộc diện ưu đãi. Điều này đòi hỏi sự minh bạch và tuân thủ chặt chẽ các quy định.
Để hiểu rõ hơn về cách thức kê khai và tối ưu hóa các khoản giảm trừ thuế TNCN, bạn có thể tham khảo bài viết về tối ưu hóa khai thuế TNCN tại Việt Nam.
Ưu Đãi Thuế TNDN cho Doanh Nghiệp Đổi Mới Sáng Tạo
Không chỉ tập trung vào cá nhân, Nghị định 20 còn mang đến những lợi ích thuế TNDN đáng kể cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ startup. Điều này tạo ra một hệ sinh thái thuận lợi cho sự phát triển của các công ty công nghệ và các mô hình kinh doanh dựa trên đổi mới.
Miễn Thuế TNDN cho Doanh nghiệp Mới thành lập
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) mới thành lập sẽ được miễn thuế TNDN trong vòng 3 năm liên tục, tính từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Thời gian miễn thuế này được tính liên tục, bất kể khi nào doanh thu hoặc lợi nhuận phát sinh.
Quan trọng là, các ưu đãi thuế này có hiệu lực hồi tố từ năm tính thuế 2025, bất kể ngày ký Nghị định (15 tháng 1 năm 2026). Các công ty được thành lập trước ngày 17 tháng 5 năm 2025 (ngày có hiệu lực của Nghị quyết 198), nhưng vẫn trong 3 năm đầu hoạt động, có thể được hưởng thời gian miễn thuế còn lại của giai đoạn 3 năm này.
Tiêu chí phân loại Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs):
- Theo Lĩnh vực:
- Nông nghiệp, Công nghiệp, Xây dựng: Tối đa 200 lao động HOẶC Doanh thu tối đa 200 tỷ VND HOẶC Tổng tài sản tối đa 100 tỷ VND.
- Thương mại, Dịch vụ: Tối đa 100 lao động HOẶC Doanh thu tối đa 300 tỷ VND HOẶC Tổng tài sản tối đa 100 tỷ VND.
Tuy nhiên, ưu đãi này không áp dụng cho các doanh nghiệp được thành lập thông qua hợp nhất, chia tách, hoặc hợp nhất lại. Đồng thời, cần lưu ý các quy định chống tránh thuế liên quan đến việc sở hữu hoặc quản lý các doanh nghiệp khác, cũng như cơ cấu sở hữu của người sáng lập để đảm bảo đủ điều kiện hưởng ưu đãi.
Ưu đãi cho Startup Đổi mới Sáng tạo và Tổ chức Hỗ trợ
Các tổ chức đáp ứng định nghĩa về Startup Đổi mới Sáng tạo hoặc Tổ chức Hỗ trợ sẽ được miễn thuế TNDN trong 2 năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế (lợi nhuận chịu thuế). Tiếp theo đó là 4 năm tiếp theo được giảm 50% thuế TNDN đối với các hoạt động đủ điều kiện.
Thời gian miễn thuế này được áp dụng đồng thời với thời gian miễn thuế 3 năm ban đầu cho các doanh nghiệp mới thành lập.
Các yêu cầu bao gồm:
- Hoạt động kinh doanh dựa trên mô hình đổi mới sáng tạo (công nghệ, sở hữu trí tuệ, v.v.).
- Được công nhận là startup đổi mới sáng tạo theo cả khuôn khổ pháp lý về SMEs và khung pháp lý hiện hành về khoa học và đổi mới.
- Thu nhập phát sinh từ các hoạt động đổi mới sáng tạo đủ điều kiện. Các khoản thu nhập khác cần được tách bạch rõ ràng.
- Các Tổ chức Trung gian Hỗ trợ Startup là những tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho các doanh nghiệp và startup đổi mới thông qua các dịch vụ như ươm tạo, tăng tốc, cố vấn, tạo điều kiện đầu tư, kết nối mạng lưới hoặc phát triển hệ sinh thái đổi mới.
Việc hiểu rõ các quy định này rất quan trọng đối với các startup công nghệ. Bạn có thể tìm hiểu thêm về thuế TNCN cho startup công nghệ Việt Nam để có cái nhìn chi tiết hơn.
Vai trò của Cá nhân trong việc Thúc đẩy Đổi mới
Các nhà khoa học, kỹ sư, và các chuyên gia sáng tạo đóng vai trò cốt lõi trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Bằng cách giảm bớt gánh nặng thuế TNCN, chính phủ Việt Nam hy vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những cá nhân này tập trung vào nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các ý tưởng đột phá. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia.
Ngoài ra, các cá nhân làm việc trong các công ty khởi nghiệp công nghệ hoặc các tổ chức nghiên cứu cũng có thể được hưởng lợi từ các chính sách này. Điều này tạo động lực để thu hút và giữ chân nhân tài trong các lĩnh vực quan trọng.
Lời khuyên cho các Nhà khoa học và Doanh nhân Sáng tạo
Để tận dụng tối đa các ưu đãi thuế này, các nhà khoa học và doanh nhân nên:
- Tìm hiểu kỹ lưỡng các quy định: Nắm vững các tiêu chí và điều kiện để đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNCN và TNDN.
- Chuẩn bị hồ sơ minh bạch: Đảm bảo rằng tất cả các khoản thu nhập và chi phí liên quan đến hoạt động đổi mới sáng tạo đều được ghi chép và lưu trữ đầy đủ, chính xác.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia: Các chuyên gia tư vấn thuế có thể cung cấp những lời khuyên hữu ích để tối ưu hóa việc tuân thủ và tận dụng tối đa các ưu đãi. Bạn có thể tìm hiểu thêm về tối ưu hóa thuế TNCN cho lãnh đạo cấp cao tại Việt Nam để có cái nhìn toàn diện hơn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Những ai đủ điều kiện nhận ưu đãi thuế TNCN theo Nghị định 20?
Các cá nhân có thu nhập phát sinh từ hoạt động đổi mới sáng tạo, được công nhận theo quy định của pháp luật, và đáp ứng các yêu cầu về mô hình kinh doanh sáng tạo hoặc là một phần của hệ sinh thái hỗ trợ startup.
Thời gian miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp mới thành lập là bao lâu?
Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) mới thành lập sẽ được miễn thuế TNDN trong 3 năm liên tục, tính từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Ưu đãi thuế cho Startup Đổi mới Sáng tạo có bao gồm cả thuế TNCN không?
Nghị định 20 tập trung vào ưu đãi thuế TNDN cho các startup đổi mới sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ. Tuy nhiên, các cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này cũng có thể được hưởng lợi từ các quy định ưu đãi thuế TNCN chung cho hoạt động đổi mới sáng tạo.
Tôi cần làm gì để chứng minh thu nhập của mình là từ hoạt động đổi mới sáng tạo?
Bạn cần chuẩn bị các hồ sơ, giấy tờ chứng minh hoạt động đổi mới sáng tạo của mình, có thể bao gồm giấy chứng nhận từ các cơ quan có thẩm quyền, bằng sáng chế, hoặc các tài liệu mô tả mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ tiên tiến.
Kết luận
Nghị định 20/2026/NĐ-CP đánh dấu một bước tiến quan trọng trong chính sách thuế của Việt Nam, đặc biệt là đối với lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Bằng việc đưa ra các ưu đãi thuế TNCN và TNDN hấp dẫn, chính phủ đang tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và các startup. Điều này không chỉ khuyến khích sự phát triển của các ý tưởng mới mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế Việt Nam mạnh mẽ và cạnh tranh trên trường quốc tế.
