Việt Nam Số Hóa Thuế: Thay Đổi Cục Diện 2025

Chuyển đổi số đang là xu hướng tất yếu, và Tổng cục Thuế Việt Nam cũng không nằm ngoài guồng quay này. Từ năm 2025 trở đi, một loạt các cải cách mạnh mẽ về quản lý thuế đã và đang được triển khai. Những thay đổi này không chỉ hướng tới hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và các nhà đầu tư. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ vào quy trình thuế sẽ định hình lại cách thức tuân thủ và tương tác của các tổ chức, cá nhân với cơ quan thuế.

Bài viết này sẽ đi sâu vào những điểm mấu chốt trong lộ trình số hóa của cơ quan thuế Việt Nam, tập trung vào những thay đổi tác động trực tiếp đến các nhà lãnh đạo quan hệ chính phủ (Government Relations Leads) và doanh nghiệp. Chúng ta sẽ cùng khám phá những quy định mới về hóa đơn điện tử, định danh cá nhân, cũng như cách quản lý thuế trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ.

Hóa đơn điện tử: Thay đổi nền tảng giao dịch

Chắc chắn, một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc áp dụng rộng rãi hóa đơn điện tử. Từ năm 2025, việc sử dụng hóa đơn điện tử đã trở thành bắt buộc và thay đổi căn bản cách doanh nghiệp giao dịch với cơ quan thuế. Thay vì giấy tờ thủ công, mọi giao dịch giờ đây phải tuân theo quy chuẩn XML.

Điều này cho phép cơ quan thuế xác thực và tích hợp dữ liệu một cách tức thời. Do đó, việc quản lý và đối chiếu thông tin trở nên hiệu quả hơn rất nhiều. Các doanh nghiệp giờ đây có thể giảm thiểu đáng kể giấy tờ, đẩy nhanh quy trình khai thuế và hóa đơn. Hơn nữa, điều này giúp giảm thiểu sai sót do con người, tăng cường tính minh bạch.

Các quy định mới đã mở rộng phạm vi áp dụng hóa đơn điện tử. Ví dụ, các nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, nhưng hoạt động thương mại điện tử hoặc cung cấp dịch vụ số, nay có thể đăng ký tự nguyện sử dụng hóa đơn điện tử. Điều này cho thấy sự chủ động của Việt Nam trong việc hội nhập với nền kinh tế số toàn cầu.

Ngoài ra, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên cũng bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử. Các đơn vị này, đặc biệt là những nơi hoạt động trong trung tâm thương mại hoặc cung cấp dịch vụ đồ uống, cần có hệ thống máy tính tiền kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trong các giao dịch số cũng phải đăng ký chứng nhận điện tử. Những cải cách này đánh dấu một bước tiến lớn, hướng tới một hệ sinh thái kỹ thuật số hoàn chỉnh.

Định danh cá nhân và Hệ thống Thuế: Liên kết chặt chẽ

Một điểm đột phá khác trong lộ trình số hóa thuế là việc thay thế Mã số thuế (MST) truyền thống bằng Số định danh cá nhân (CCCD) từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Điều này có nghĩa là cơ quan thuế sẽ truy cập trực tiếp thông tin từ Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia. Do đó, việc đồng bộ hóa dữ liệu giữa hệ thống quốc gia và hệ thống thuế sẽ trở nên liền mạch.

Việc này giúp loại bỏ các mã số thuế trùng lặp, đơn giản hóa việc quản lý người nộp thuế. Đồng thời, nó tăng cường đáng kể tính minh bạch của dữ liệu. Các doanh nghiệp cần lưu ý rằng theo quy định mới, các tài khoản doanh nghiệp hiện có trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc các tài khoản số cấp tỉnh khác sẽ không còn được chấp nhận. Thay vào đó, mọi công ty bắt buộc phải có định danh điện tử (e-ID) cho doanh nghiệp để tiếp tục các thủ tục hành chính trực tuyến.

Mặc dù các hệ thống tương tự đã được áp dụng rộng rãi ở các nước phát triển, đây được xem là một bước tiến vượt bậc cho hành trình số hóa thuế của Việt Nam. Người nộp thuế cũng có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử được cấp theo Hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia để đăng ký thuế điện tử. Sáng kiến này không chỉ giảm bớt việc cung cấp thông tin trùng lặp mà còn tăng cường khả năng truy vết dữ liệu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tuân thủ kỹ thuật số, đặc biệt là đối với các đối tượng nộp thuế quy mô nhỏ như hộ gia đình và doanh nghiệp gia đình.

Quản lý thuế trong kỷ nguyên số và thương mại điện tử

Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các giao dịch số đặt ra những thách thức mới cho công tác quản lý thuế. Để giải quyết vấn đề này, từ tháng 3 năm 2025, cơ quan thuế Việt Nam đã thành lập một Chi cục Thuế Thương mại điện tử riêng biệt. Chi cục này có nhiệm vụ giám sát và quản lý hoạt động của các nhà cung cấp nước ngoài kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam.

Chính phủ đã phát triển một nền tảng thuế điện tử. Nền tảng này cho phép các nhà cung cấp nước ngoài, ngay cả khi không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, có thể trực tiếp khai thuế và thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Đây là một bước tiến quan trọng nhằm thu hẹp khoảng trống thuế trong nền kinh tế số.

Theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 9 tháng 6 năm 2025, các tổ chức quản lý sàn thương mại điện tử hoặc nền tảng số có chức năng thanh toán sẽ chịu trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế Giá trị gia tăng (VAT) và Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) thay cho các hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng đó. Quy định này có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Các tổ chức này bao gồm cả các đơn vị trong và ngoài nước. Họ sẽ phải thực hiện nghĩa vụ thuế thay cho các cá nhân, hộ kinh doanh thực hiện giao dịch trên sàn. Mức thuế suất áp dụng cho từng giao dịch sẽ theo tỷ lệ phần trăm doanh thu, cụ thể:

• Hàng hóa: VAT 1%, TNCN (cá nhân cư trú) 0.5%, TNCN (cá nhân không cư trú) 1%.
• Dịch vụ: VAT 5%, TNCN (cá nhân cư trú) 2%, TNCN (cá nhân không cư trú) 5%.
• Vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa: VAT 3%, TNCN (cá nhân cư trú) 1.5%, TNCN (cá nhân không cư trú) 2%.

Điều này nhấn mạnh trách nhiệm của các nền tảng số trong việc đảm bảo tuân thủ thuế, đồng thời tạo ra một cơ chế thu thuế hiệu quả hơn cho các hoạt động kinh tế số.

Những Thay Đổi Quan Trọng Khác

Luật Quản lý Thuế mới, cụ thể là Luật số 108/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, thay thế Luật số 38/2019/QH14. Luật mới này nhấn mạnh vào việc phát triển quản lý thuế theo hướng minh bạch, giảm gánh nặng hành chính và tăng cường số hóa. Đây là một trong những đạo luật quan trọng nhất được Quốc hội khóa XV thông qua.

Luật mới này cũng quy định rõ ràng hơn về đối tượng nộp thuế. Bao gồm cả cá nhân và tổ chức nước ngoài kinh doanh hoặc có thu nhập tại Việt Nam. Đặc biệt, các cá nhân và tổ chức nước ngoài tham gia kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử và kỹ thuật số khác cũng được xác định là đối tượng nộp thuế. Điều này phù hợp với Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp mới. Do đó, các nhà điều hành nền tảng sẽ có vai trò tích cực hơn trong việc thu thuế từ các đối tượng này. Điều này đặt ra thêm các nghĩa vụ vận hành và báo cáo cho các nhà điều hành nền tảng, ví dụ như khấu trừ và nộp thuế thay cho các thương nhân nước ngoài.

Luật cũng liệt kê các hoạt động bị nghiêm cấm. Bao gồm thông đồng, tiếp tay để trốn thuế, chuyển giá, gian lận thuế. Ngoài ra, còn có các hành vi cản trở cán bộ thuế thi hành nhiệm vụ, sử dụng MST của người khác để phạm tội, hoặc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ không xuất hóa đơn theo quy định. Việc cung cấp thông tin sai lệch cũng bị cấm.

Một điểm đáng chú ý khác là việc rút ngắn thời hạn nộp tờ khai thuế bổ sung. Theo Luật Quản lý Thuế 2019, người nộp thuế có 10 năm để sửa đổi, bổ sung sai sót sau thời hạn quyết toán. Luật mới có thể sẽ rút ngắn thời hạn này, nhấn mạnh vào sự tuân thủ kịp thời.

Tầm quan trọng đối với Doanh nghiệp và Nhà đầu tư

Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư, việc nắm bắt những thay đổi này là vô cùng quan trọng. Hiểu rõ các quy định mới giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh quy trình hoạt động, đảm bảo tuân thủ pháp luật và tránh các rủi ro tiềm ẩn. Việc áp dụng hóa đơn điện tử, sử dụng định danh điện tử cho doanh nghiệp là những bước đi cần thiết.

Đối với các nhà lãnh đạo quan hệ chính phủ, việc theo dõi sát sao các chính sách thuế mới là yếu tố then chốt. Họ cần truyền đạt thông tin chính xác đến các bên liên quan và đóng góp vào việc định hình các chính sách thuế trong tương lai. Sự thích ứng nhanh chóng với môi trường pháp lý thay đổi sẽ là chìa khóa thành công.

Việc số hóa ngành thuế không chỉ là một yêu cầu về công nghệ mà còn là một chiến lược nhằm hiện đại hóa nền kinh tế. Nó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế. Doanh nghiệp có thể tìm hiểu thêm về các quy định thuế TNCN mới nhất để có thể tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính của mình. Tìm hiểu về ưu đãi thuế TNCN cho đổi mới sáng tạo cũng là một hướng đi tiềm năng.

Câu hỏi Thường gặp (FAQ)

Kết luận

Cuộc cách mạng số hóa thuế tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ, mang đến cả cơ hội lẫn thách thức cho các nhà lãnh đạo quan hệ chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp. Việc hiểu rõ và chủ động thích ứng với những thay đổi này là chìa khóa để đảm bảo tuân thủ, tối ưu hóa hoạt động và duy trì lợi thế cạnh tranh trong một môi trường kinh doanh ngày càng số hóa. Sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan nhà nước và khu vực tư nhân sẽ là yếu tố quyết định sự thành công của quá trình chuyển đổi này.