Lộ trình Cải cách Thuế Doanh nghiệp Việt Nam 2026

Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong hệ thống thuế Việt Nam. Các nhà phân tích kinh tế vĩ mô và lãnh đạo doanh nghiệp cần nắm bắt rõ ràng lộ trình cải cách này. Đặc biệt, những thay đổi về Thuế Thu nhập Doanh nghiệp (TNDN) và Thuế Tối thiểu Toàn cầu (Global Minimum Tax – GMT) sẽ có tác động sâu sắc. Do đó, việc chuẩn bị sớm là vô cùng cần thiết.

Tổng quan Cải cách Thuế 2025-2026

Việt Nam đang bước vào một chu kỳ cải cách thuế theo từng giai đoạn. Giai đoạn 2025-2026 chứng kiến nhiều cập nhật lớn. Các lĩnh vực chính bao gồm Thuế Giá trị Gia tăng (VAT), hướng dẫn thực thi thuế TNDN và quản lý GMT. Vì vậy, các nhà lãnh đạo tài chính cần lập bản đồ chi tiết về thời điểm áp dụng từng thay đổi. Từ đó, họ có thể điều chỉnh hệ thống lương, chính sách giá và quản trị thuế một cách có kiểm soát.

Cụ thể hơn, những thay đổi cốt lõi tập trung vào ba trụ cột chính. Đầu tiên là cải cách toàn diện phương pháp tính thuế cho hộ kinh doanh. Tiếp theo là thắt chặt quy định về hóa đơn đầu vào và đầu ra. Cuối cùng là điều chỉnh biểu thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN). Những điều chỉnh này không chỉ ảnh hưởng gián tiếp qua chuỗi cung ứng mà còn trực tiếp tác động đến chi phí hoạt động, chính sách nhân sự và rủi ro pháp lý của các doanh nghiệp FDI.

Những Thay đổi Chính về Thuế TNDN và GMT

Theo Luật số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/10/2025, thuế TNDN tiêu chuẩn vẫn giữ ở mức 20%. Tuy nhiên, các ưu đãi thuế cho các khu vực khuyến khích vẫn được áp dụng. Các khu vực này có thể giảm thuế suất xuống 10-17% trong thời gian 10-15 năm. Điều này tùy thuộc vào ngành nghề và vị trí địa lý của doanh nghiệp.

Mặt khác, một sự thay đổi mang tính bước ngoặt là việc áp dụng Thuế Tối thiểu Toàn cầu (GMT). GMT sẽ đảm bảo mức thuế suất hiệu dụng tối thiểu là 15% cho các tập đoàn đa quốc gia lớn (MNEs) kể từ năm tài chính 2024. Điều này được quy định chi tiết tại Nghị định 236/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/10/2025. Các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất hai trên bốn năm trước năm thử nghiệm sẽ thuộc phạm vi áp dụng. Các đơn vị cấu thành của các tập đoàn này tại Việt Nam, bao gồm liên doanh, công ty con của liên doanh và các cơ sở thường trú (trừ các cơ sở thường trú không có quốc tịch), đều phải tuân thủ.

Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động mô hình hóa nghĩa vụ thuế bổ sung của mình ngay từ bây giờ. Việc này giúp đánh giá tác động tài chính và chuẩn bị kế hoạch ứng phó kịp thời.

Mở rộng Cơ sở Thuế TNDN

Luật Thuế TNDN mới, Luật số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/10/2025, mở rộng đáng kể cơ sở tính thuế. Cụ thể, các doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam cũng phải nộp thuế TNDN. Điều này bao gồm cả các hoạt động kinh doanh dựa trên nền tảng thương mại điện tử hoặc kỹ thuật số. Vì vậy, các mô hình kinh doanh mới này cần được xem xét kỹ lưỡng về nghĩa vụ thuế.

Ưu đãi Thuế cho Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ (SMEs)

Một điểm sáng trong cải cách là việc giới thiệu các mức thuế suất ưu đãi cho SMEs. Theo đó, doanh thu dưới 3 tỷ VND sẽ chịu thuế suất 15%. Doanh thu từ 3 tỷ đến 50 tỷ VND sẽ áp dụng thuế suất 17%. Tuy nhiên, các ưu đãi này không áp dụng cho SMEs có mối liên hệ với các tập đoàn lớn không đủ điều kiện hưởng ưu đãi. Do đó, cần xem xét kỹ lưỡng điều kiện để hưởng các mức thuế suất này.

Các Ưu đãi Thuế TNDN Mới và Bị Loại bỏ

Đáng chú ý, các dự án sản xuất có vốn đầu tư tối thiểu 6.000 tỷ VND sẽ không còn được hưởng ưu đãi thuế trước đây. Ngược lại, các ưu đãi được mở rộng cho các dự án đầu tư đặc biệt. Các dự án này bao gồm việc thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc R&D với tổng vốn đầu tư từ 3.000 tỷ VND trở lên. Ngoài ra, các dự án trong các lĩnh vực được khuyến khích đặc biệt với tổng vốn đầu tư từ 30.000 tỷ VND trở lên cũng đủ điều kiện. Hơn nữa, việc mở rộng quy mô, nâng cao năng lực, hiện đại hóa công nghệ hoặc cải thiện hiệu suất môi trường của dự án hiện hữu cũng có thể được xem xét ưu đãi.

Khoản Chi cho Nghiên cứu & Phát triển (R&D)

Các khoản chi cho R&D, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nay được bổ sung vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Hơn nữa, mức trích lập tối đa cho quỹ phát triển khoa học và công nghệ tăng từ 10% lên 20% thu nhập chịu thuế hàng năm. Điều này khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mạnh mẽ hơn vào R&D.

Cập nhật về Thuế Giá trị Gia tăng (VAT)

Luật VAT mới (Luật số 48/2024/QH15) có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, với một số quy định có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Tuy nhiên, mức thuế suất VAT tiêu chuẩn vẫn giữ nguyên là 10%. Các trường hợp áp dụng thuế suất 5% và 0% vẫn được áp dụng theo quy định. Nói tóm lại, những thay đổi này nhằm mục đích đơn giản hóa và làm rõ hơn quy trình quản lý thuế VAT.

Hoàn thuế VAT

Việc hoàn thuế VAT sẽ được hỗ trợ bởi hóa đơn điện tử VAT hợp lệ và các chứng từ cần thiết khác. VAT đầu vào cần được khai báo trong kỳ phát sinh. Nếu bỏ sót, doanh nghiệp có thể thực hiện điều chỉnh theo quy định hiện hành. Do đó, việc theo dõi và khai báo kịp thời là rất quan trọng.

Thời hạn Nộp Tờ khai VAT

Thời hạn nộp tờ khai VAT là hàng tháng, chậm nhất vào ngày 20 của tháng tiếp theo. Hoặc có thể theo quý, chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý tiếp theo. Mức phạt chậm nộp tuân theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Lãi chậm thanh toán thường là 0,03%/ngày theo Luật Quản lý Thuế.

Thay đổi về Thuế Thu nhập Cá nhân (PIT)

Luật PIT mới (Luật số 109/2025) có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, với một số quy định có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Theo đó, biểu thuế PIT sẽ có 5 bậc. Bộ Tài chính đã đề xuất tăng đáng kể mức giảm trừ cơ bản. Mục tiêu là giảm áp lực tài chính cho người nộp thuế có thu nhập thấp và trung bình. Điều này cũng phù hợp với mục tiêu thúc đẩy bình đẳng và cải thiện sức mua của chính phủ. Vì vậy, doanh nghiệp cần đánh giá tác động lên quỹ lương và chính sách nhân sự.

Các doanh nghiệp đa quốc gia quản lý nhân tài xuyên biên giới cũng sẽ hưởng lợi từ việc giảm bớt sự không chắc chắn. Điều này hỗ trợ kế hoạch phát triển lực lượng lao động dài hạn tại Việt Nam. Hơn nữa, các cải cách này đồng bộ với các khuôn khổ sửa đổi về TNDN và VAT. Chúng báo hiệu một động thái phối hợp hướng tới quản lý thuế minh bạch, tích hợp và dựa trên công nghệ.

Tuân thủ và Rủi ro Cần lưu ý

Việc tài liệu hóa giá chuyển nhượng không đầy đủ là nguyên nhân hàng đầu gây ra các cuộc kiểm toán. Do đó, các doanh nghiệp có giao dịch liên kết cần đặc biệt chú trọng. Nghị định 132/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 27/03/2025), đã cập nhật các quy tắc về giá chuyển nhượng. Cụ thể, chi phí lãi ròng được trừ đối với các giao dịch liên kết sẽ giới hạn ở mức 30% EBITDA đã điều chỉnh. Các khoản lãi ròng không được khấu trừ có thể được chuyển sang các năm tiếp theo, tối đa 5 năm.

Ngoài ra, việc chuẩn bị Local File và Master File có thể được miễn trừ nếu doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện nhất định. Các điều kiện này bao gồm doanh thu hàng năm dưới 50 tỷ VND và giao dịch liên kết dưới 30 tỷ VND. Hoặc, tất cả các giao dịch được thực hiện với người nộp thuế TNDN tại Việt Nam với cùng mức thuế suất và không có ưu đãi cho bất kỳ bên nào. Hoặc, các chức năng đơn giản (phân phối, sản xuất, chế biến) với biên lợi nhuận được ghi nhận từ 5-15% và doanh số bán hàng dưới 200 tỷ VND. Do đó, cần đánh giá điều kiện miễn trừ hàng năm, vì sự tăng trưởng doanh thu hoặc khối lượng giao dịch có thể kích hoạt yêu cầu tài liệu hóa.

Một thay đổi quan trọng khác là thuế đối với chuyển nhượng vốn. Theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, thu nhập từ chuyển nhượng vốn trực tiếp hoặc gián tiếp của nhà đầu tư nước ngoài sẽ phải chịu thuế. Điều này áp dụng bất kể sự tồn tại của cơ sở thường trú tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Kết luận

Lộ trình cải cách thuế doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2025-2026 mang đến nhiều thay đổi quan trọng. Đặc biệt là việc áp dụng GMT và các quy định mới về thuế TNDN, VAT, PIT. Các doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài (FDI), cần chủ động nghiên cứu và chuẩn bị. Việc này đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động kinh doanh. Chúng tôi khuyến khích các doanh nghiệp tham khảo các hướng dẫn chi tiết và tư vấn từ các chuyên gia thuế để có sự chuẩn bị tốt nhất.