Vào ngày 17 tháng 2 năm 2026, Hội đồng Liên minh Châu Âu (EU) đã đưa Việt Nam vào Danh sách I về các khu vực tài phán không hợp tác về thuế. Đây là một sự kiện nghiêm trọng. Tuy nhiên, nó hoàn toàn có thể quản lý và giải quyết được trong vòng vài tháng tới. Điều quan trọng cần lưu ý là việc đưa vào danh sách này không liên quan đến các chế độ thuế có hại hoặc cạnh tranh thuế gay gắt. Thay vào đó, nó tập trung vào các khía cạnh kỹ thuật của khuôn khổ Trao đổi Thông tin theo Yêu cầu (EOIR) của OECD.
Cụ thể, các vấn đề chính bao gồm tính minh bạch, khả năng tiếp cận thông tin và hiệu quả hành chính trong quy trình trao đổi thông tin thuế. Với hành động quyết đoán và phối hợp, Việt Nam có thể đạt được việc loại bỏ khỏi Danh sách I tại chu kỳ rà soát tiếp theo của EU vào tháng 10 năm 2026. Dưới đây là một lộ trình mang tính xây dựng, minh bạch và hướng tới giải pháp.
Mục tiêu Chính: Loại bỏ Việt Nam khỏi Danh sách của EU
Mục tiêu bao trùm là loại bỏ Việt Nam khỏi Danh sách I của EU vào tháng 10 năm 2026. Điều này sẽ đạt được thông qua việc nhanh chóng điều chỉnh kỹ thuật theo các tiêu chuẩn của OECD và hợp tác chặt chẽ với các đối tác EU. Để đạt được điều này, sự phối hợp toàn diện của chính phủ là điều cần thiết.
Vai trò của các Cơ quan Chính phủ
Bộ Tài chính (MOF) đóng vai trò là cơ quan đầu mối chính. Tổng cục Thuế (GDT) chịu trách nhiệm điều hành hoạt động. Nhiều cơ quan hỗ trợ quan trọng cũng tham gia tích cực:
- Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Quản lý đăng ký doanh nghiệp và chủ sở hữu hưởng lợi.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Đảm bảo khả năng tiếp cận thông tin ngân hàng.
- Bộ Tư pháp: Hỗ trợ điều chỉnh pháp lý.
- Bộ Ngoại giao: Phụ trách các hoạt động tương tác với EU.
- Văn phòng Chính phủ: Giám sát chiến lược tổng thể.
Đây phải được coi là một ưu tiên quốc gia có sự phối hợp chặt chẽ.
Giai đoạn 1: Hành động Tức thời (30 ngày tới)
Giai đoạn đầu tiên tập trung vào việc thiết lập nền tảng cho các hành động tiếp theo. Điều này đòi hỏi sự nhanh chóng và chính xác.
1. Thành lập Lực lượng Đặc nhiệm Liên ngành Cấp cao
Một lực lượng đặc nhiệm liên ngành sẽ được thành lập ngay lập tức. Nhiệm vụ cốt lõi của lực lượng này là đảm bảo Việt Nam được loại bỏ khỏi Danh sách I của EU trước tháng 10 năm 2026. Điều này đòi hỏi một kế hoạch hành động rõ ràng và các mục tiêu cụ thể.
2. Tiến hành Phân tích Khoảng cách Nhanh chóng
Một phân tích chi tiết về các khoảng trống hiện tại trong việc tuân thủ các tiêu chuẩn của OECD sẽ được thực hiện. Các lĩnh vực trọng tâm bao gồm:
- Minh bạch về chủ sở hữu hưởng lợi.
- Khả năng tiếp cận hồ sơ kế toán.
- Quyền tiếp cận thông tin ngân hàng.
- Thời gian phản hồi các yêu cầu EOIR.
- Các cơ chế thực thi.
Kết quả mong đợi là một ma trận tuân thủ kỹ thuật rõ ràng. Ma trận này sẽ là kim chỉ nam cho các hành động tiếp theo.
Giai đoạn 2: Biện pháp Khắc phục Nhanh chóng (Tháng 4 – Tháng 7 năm 2026)
Chính phủ có thể thực hiện các biện pháp khắc phục nhanh chóng mà không cần chờ đợi các chu kỳ lập pháp dài. Các hành động này có thể được thực hiện thông qua các Nghị định, Thông tư và Chỉ thị.
Tăng cường Minh bạch Chủ sở hữu Hưởng lợi
Việc này bao gồm việc xây dựng một hệ thống đăng ký chủ sở hữu hưởng lợi tập trung và luôn được cập nhật. Các nghĩa vụ báo cáo và cập nhật bắt buộc sẽ được thiết lập. Cơ quan thuế sẽ có quyền truy cập trực tiếp vào thông tin này. Các biện pháp chế tài hành chính và kiểm tra tuân thủ sẽ được áp dụng để đảm bảo tính hiệu quả.
Đảm bảo Quyền Tiếp cận Trực tiếp Thông tin Ngân hàng
Cơ quan quản lý thuế sẽ được trao thẩm quyền rõ ràng để tiếp cận thông tin ngân hàng. Các thời hạn phản hồi cụ thể cho các ngân hàng sẽ được định nghĩa. Một kênh yêu cầu kỹ thuật số an toàn sẽ được thiết lập. Các hình phạt sẽ được áp dụng đối với các trường hợp chậm trễ hợp tác.
Đảm bảo Khả năng Tiếp cận Hồ sơ Kế toán
Các yêu cầu về việc lưu giữ hồ sơ kế toán sẽ được làm rõ. Các nghĩa vụ về hồ sơ kỹ thuật số sẽ được quy định. Các biện pháp chế tài sẽ được áp dụng đối với các trường hợp không tuân thủ. Điều này nhằm đảm bảo tính sẵn có và chính xác của dữ liệu kế toán.
Cải thiện Hiệu quả Hành chính EOIR
Một đơn vị chuyên trách về EOIR sẽ được thành lập trong Tổng cục Thuế. Một bảng điều khiển theo dõi trường hợp sẽ được triển khai. Các thời hạn phản hồi nội bộ nghiêm ngặt sẽ được áp dụng. Điều này nhằm nâng cao tốc độ và độ chính xác của các phản hồi yêu cầu thông tin thuế.
Giai đoạn 3: Chứng minh Triển khai Thực tế (Tháng 7 – Tháng 9 năm 2026)
Việc ban hành luật pháp thôi là chưa đủ. EU và OECD mong đợi bằng chứng về việc thực thi trên thực tế.
Hành động Thực tế và Công khai
Các hành động cụ thể sẽ bao gồm việc công bố số liệu thống kê về phản hồi EOIR. Các cuộc xem xét tuân thủ chủ sở hữu hưởng lợi dựa trên rủi ro sẽ được tiến hành. Các bước thực thi sẽ được xác nhận công khai. Đối thoại kỹ thuật có cấu trúc với các cơ quan OECD và EU sẽ được duy trì. Sự minh bạch xây dựng uy tín.
Tham vấn Ngoại giao Song song
Việc tham vấn song song với Nhóm Công ước Mã số Thuế của EU và Ủy ban Châu Âu là rất quan trọng. Thông điệp truyền tải sẽ nhấn mạnh:
- Cam kết đầy đủ đối với các tiêu chuẩn của OECD.
- Bản chất kỹ thuật của vấn đề.
- Các biện pháp khắc phục đang được triển khai.
- Một lộ trình rõ ràng hướng tới giải quyết vào tháng 10 năm 2026.
Đối thoại mang tính xây dựng và hướng tới tương lai là chìa khóa để đạt được mục tiêu.
Tầm quan trọng của Minh bạch Thuế
Việc Việt Nam bị đưa vào danh sách các quốc gia không hợp tác về thuế của EU vào ngày 17 tháng 2 năm 2026 nhấn mạnh tầm quan trọng của tính minh bạch thuế. Điều này có thể ảnh hưởng đến các công ty châu Âu hoạt động tại Việt Nam, có khả năng dẫn đến chi phí tuân thủ và thuế cao hơn . Tuy nhiên, Việt Nam đã khẳng định cam kết của mình đối với các tiêu chuẩn quốc tế, bao gồm cả việc hợp tác với OECD để cải thiện tính minh bạch và trao đổi thông tin thuế .
Quốc gia này đang tích cực xây dựng một kế hoạch hành động quốc gia để giải quyết các khuyến nghị từ Diễn đàn Toàn cầu của OECD về Minh bạch và Trao đổi Thông tin về Thuế. Các luật quan trọng, bao gồm Luật Quản lý Thuế, Luật Doanh nghiệp và Nghị định 168/2025/NĐ-CP về quản trị doanh nghiệp, đã được cập nhật. Sự chủ động này cho thấy Việt Nam đang nỗ lực nâng cao tiêu chuẩn minh bạch thuế của mình.
Câu hỏi Thường gặp (FAQ)
Tại sao Việt Nam bị EU đưa vào danh sách không hợp tác về thuế?
Việt Nam bị đưa vào danh sách này chủ yếu do các vấn đề kỹ thuật liên quan đến việc trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu (EOIR) của OECD. Điều này bao gồm các khía cạnh như tính minh bạch, khả năng tiếp cận thông tin và hiệu quả hành chính, chứ không phải do các chế độ thuế có hại.
Biện pháp khắc phục chính của Việt Nam là gì?
Việt Nam đang thực hiện một lộ trình gồm ba giai đoạn, bao gồm thành lập lực lượng đặc nhiệm, phân tích khoảng cách, áp dụng các biện pháp khắc phục nhanh chóng thông qua các văn bản dưới luật và chứng minh việc thực thi trên thực tế.
Ai là các bên liên quan chính trong nỗ lực này?
Các cơ quan chính phủ chủ chốt bao gồm Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tư pháp và Bộ Ngoại giao. Sự phối hợp của họ là rất quan trọng.
Liệu việc này có ảnh hưởng đến các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam không?
Việc bị đưa vào danh sách có thể ảnh hưởng đến các công ty châu Âu hoạt động tại Việt Nam, có khả năng làm tăng chi phí tuân thủ và thuế. Tuy nhiên, các nỗ lực cải thiện minh bạch thuế đang diễn ra có thể giảm thiểu những tác động này.
Mục tiêu cuối cùng của các sáng kiến minh bạch thuế này là gì?
Mục tiêu cuối cùng là loại bỏ Việt Nam khỏi danh sách không hợp tác của EU vào tháng 10 năm 2026, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn minh bạch thuế và tuân thủ các thông lệ quốc tế.
Kết luận
Việc Việt Nam đối mặt với các yêu cầu về minh bạch thuế từ EU đòi hỏi một phản ứng chiến lược và phối hợp. Bằng cách ưu tiên các biện pháp kỹ thuật và tăng cường hợp tác, Việt Nam có thể đạt được mục tiêu loại bỏ khỏi danh sách không hợp tác của EU vào tháng 10 năm 2026. Các sáng kiến này không chỉ giải quyết các yêu cầu quốc tế mà còn củng cố cam kết của Việt Nam đối với một hệ thống thuế minh bạch và hiệu quả. Đây là một bước đi quan trọng để duy trì và nâng cao niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
