BEPS: 15 Hành Động Quan Trọng Cho Doanh Nghiệp Đa Quốc Gia

Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp đa quốc gia (MNCs) đang đối mặt với những thách thức phức tạp trong quản lý thuế. Một trong những vấn đề nổi cộm nhất là hiện tượng xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận (Base Erosion and Profit Shifting – BEPS). Đây là những chiến lược mà các tập đoàn sử dụng để chuyển lợi nhuận đến các địa điểm có mức thuế suất thấp hoặc bằng không. Điều này làm giảm nguồn thu thuế của các quốc gia. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã dẫn đầu nỗ lực quốc tế nhằm giải quyết vấn đề này thông qua Kế hoạch hành động BEPS. Kế hoạch này bao gồm 15 hành động cụ thể. Các hành động này nhằm mục đích đảm bảo rằng lợi nhuận được đánh thuế ở nơi hoạt động kinh tế tạo ra giá trị. Bài viết này sẽ đi sâu vào 15 hành động BEPS mà mọi MNC cần nắm vững.

Hiểu Rõ Về BEPS và Tầm Quan Trọng Của Nó

BEPS là một tập hợp các kỹ thuật sử dụng bởi các tập đoàn đa quốc gia. Chúng nhằm mục đích khai thác sự khác biệt và khoảng trống trong các quy tắc thuế quốc gia và quốc tế. Mục tiêu là chuyển lợi nhuận từ các khu vực tài phán có thuế suất cao sang các khu vực tài phán có thuế suất thấp hoặc bằng không. Điều này thường liên quan đến việc sử dụng các công ty con ở các quốc gia có chính sách thuế ưu đãi. Các chiến lược này có thể bao gồm việc định giá quá cao hoặc quá thấp các giao dịch nội bộ. Chúng cũng có thể bao gồm việc chuyển giao tài sản vô hình đến các thiên đường thuế. Hậu quả của BEPS là rất lớn. Nó làm suy yếu tính công bằng của hệ thống thuế. Nó cũng làm giảm nguồn thu của các chính phủ. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ công của họ. Hơn nữa, nó tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh.

Vì vậy, việc hiểu và tuân thủ các hành động BEPS là cực kỳ quan trọng đối với các MNC. Nó không chỉ giúp tránh các hình phạt pháp lý mà còn duy trì danh tiếng và mối quan hệ tốt đẹp với cơ quan thuế.

15 Hành Động BEPS Mà Các MNC Cần Biết

Kế hoạch hành động BEPS, được công bố lần đầu tiên vào năm 2013, bao gồm 15 hành động. Chúng được thiết kế để giải quyết các lỗ hổng thuế một cách có hệ thống. Dưới đây là chi tiết về từng hành động:

Nhóm 1: Các Vấn Đề Liên Quan Đến Kinh Tế Số

Hành động 1: Giải quyết các thách thức thuế của nền kinh tế số

Nền kinh tế số đặt ra những thách thức mới cho hệ thống thuế. Lợi nhuận có thể được tạo ra từ các hoạt động kỹ thuật số mà không cần sự hiện diện vật lý đáng kể. Hành động này nhằm mục đích xem xét liệu các quy tắc hiện hành về cơ sở thường trú có còn phù hợp hay không. Nó cũng xem xét cách đánh thuế các doanh nghiệp kỹ thuật số. Một số quốc gia đã áp dụng các loại thuế kỹ thuật số tạm thời. Tuy nhiên, OECD đang tìm kiếm một giải pháp toàn cầu. Mục tiêu là đảm bảo các công ty kỹ thuật số đóng góp một phần thuế công bằng.

Hành động 2: Trung lập hóa các quy tắc về thuế kép

Hành động này nhằm mục đích giải quyết các trường hợp mà một khoản chi phí được khấu trừ thuế ở một quốc gia nhưng thu nhập tương ứng lại không bị đánh thuế ở quốc gia khác. Điều này tạo ra một khoản khấu trừ kép. Nó làm giảm gánh nặng thuế tổng thể của tập đoàn. Các quy tắc về thuế kép có thể dẫn đến việc chuyển lợi nhuận sang các khu vực có thuế suất thấp. Do đó, hành động này tập trung vào việc sửa đổi các hiệp định thuế song phương và luật thuế quốc gia. Mục đích là loại bỏ các khoản khấu trừ kép. Nó cũng nhằm mục đích đảm bảo các khoản thu nhập có liên quan được đánh thuế.

Hành động 3: Tăng cường các quy tắc về thuế đối với các công ty con ở nước ngoài (CFC rules)

Các quy tắc về công ty con ở nước ngoài (CFC rules) là các quy định cho phép một quốc gia đánh thuế các thu nhập chưa được phân phối của các công ty con ở nước ngoài. Hành động này nhằm mục đích tăng cường các quy tắc này. Nó đảm bảo rằng các MNC không thể dễ dàng chuyển lợi nhuận sang các công ty con ở các quốc gia có thuế suất thấp. Các quy tắc CFC mạnh mẽ hơn sẽ ngăn chặn việc trì hoãn hoặc né tránh thuế. Nó yêu cầu các công ty phải báo cáo thu nhập của các công ty con nước ngoài của họ. Sau đó, thu nhập này sẽ bị đánh thuế tại quốc gia mẹ.

Hành động 4: Hạn chế xói mòn cơ sở tính thuế thông qua các chi phí lãi vay

Chi phí lãi vay thường được sử dụng để chuyển lợi nhuận ra khỏi các quốc gia có thuế suất cao. Các tập đoàn có thể vay tiền từ các công ty con ở các khu vực tài phán có thuế suất thấp. Sau đó, họ khấu trừ lãi vay này để giảm thu nhập chịu thuế. Hành động này nhằm mục đích hạn chế việc khấu trừ chi phí lãi vay. Nó thiết lập các giới hạn dựa trên tỷ lệ phần trăm thu nhập hoạt động của một công ty. Các quy tắc này nhằm ngăn chặn việc sử dụng chi phí lãi vay như một công cụ chính để giảm thiểu thuế. Nó thúc đẩy việc phân bổ lợi nhuận dựa trên hoạt động kinh tế thực tế.

Nhóm 2: Các Vấn Đề Liên Quan Đến Thuế Suất và Chuyển Giá

Hành động 5: Đảm bảo sự phù hợp của các quy tắc về thuế suất đối với các hoạt động có tính chất riêng

Nhiều quốc gia có các quy tắc thuế riêng biệt cho các loại thu nhập hoặc hoạt động cụ thể. Hành động này nhằm mục đích đánh giá xem liệu các quy tắc này có tạo ra các cơ hội né thuế hay không. Nó tập trung vào các hoạt động như vận chuyển quốc tế, bảo hiểm và các giao dịch tài sản vô hình. Mục tiêu là đảm bảo rằng các quy tắc này không bị lạm dụng để chuyển lợi nhuận. Nó cũng nhằm mục đích xem xét liệu các quy tắc này có cần được sửa đổi để phản ánh tốt hơn bản chất của các hoạt động đó hay không.

Hành động 6: Ngăn chặn việc lạm dụng các hiệp định thuế

Các hiệp định thuế song phương được thiết kế để tránh đánh thuế hai lần và thúc đẩy thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, chúng có thể bị lạm dụng bởi các bên thứ ba không cư trú. Điều này được gọi là “lạm dụng hiệp định”. Hành động này nhằm mục đích ngăn chặn việc lạm dụng này. Nó yêu cầu các quốc gia phải đưa các quy tắc chống lạm dụng vào các hiệp định thuế của họ. Một ví dụ là quy tắc về “người hưởng lợi thực sự”. Quy tắc này đảm bảo rằng lợi ích của hiệp định chỉ dành cho những người cư trú tại các quốc gia ký kết.

Hành động 7: Ngăn chặn việc chuyển lợi nhuận mà không có hoạt động kinh tế tương ứng

Đây là một trong những hành động cốt lõi của BEPS. Nó nhằm mục đích ngăn chặn các tập đoàn chuyển lợi nhuận đến các địa điểm không có hoạt động kinh tế hoặc giá trị thực tế. Hành động này tập trung vào việc đảm bảo rằng các quy tắc về giá chuyển nhượng (transfer pricing) được áp dụng một cách nhất quán. Nó yêu cầu các giao dịch giữa các công ty liên kết phải được thực hiện theo nguyên tắc giao dịch độc lập (arm’s length principle). Tức là, giá cả và điều kiện phải giống như giao dịch giữa các bên không liên kết. Việc tuân thủ nguyên tắc này là rất quan trọng. Bạn có thể tìm hiểu thêm về yêu cầu hồ sơ giá chuyển nhượng cho các giao dịch nội bộ.

Hành động 8-10: Đảm bảo rằng kết quả của các quy tắc về giá chuyển nhượng phù hợp với hoạt động tạo ra giá trị

Các hành động này tập trung vào việc đảm bảo rằng lợi nhuận được phân bổ cho các hoạt động kinh tế thực tế. Chúng xem xét các khía cạnh cụ thể của giá chuyển nhượng:

• Hành động 8: Giá chuyển nhượng đối với tài sản vô hình. Hành động này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định giá tài sản vô hình. Điều này bao gồm bằng sáng chế, thương hiệu và bí quyết. Lợi nhuận từ tài sản vô hình phải được phân bổ cho quốc gia nơi chúng được phát triển hoặc đóng góp giá trị.
• Hành động 9: Giá chuyển nhượng đối với các hoạt động có rủi ro và vốn cao. Hành động này xem xét cách phân bổ lợi nhuận cho các hoạt động có rủi ro hoặc sử dụng nhiều vốn. Nó đảm bảo rằng lợi nhuận đi kèm với việc nắm giữ rủi ro hoặc đóng góp vốn.
• Hành động 10: Giá chuyển nhượng đối với các giao dịch có rủi ro thấp và các giao dịch khác. Hành động này giải quyết các giao dịch khác không thuộc các loại trên. Nó đảm bảo rằng lợi nhuận được phân bổ theo đúng giá trị mà mỗi bên đóng góp.

Tóm lại, các hành động này đảm bảo rằng các quy tắc về giá chuyển nhượng phản ánh chính xác nơi tạo ra giá trị kinh tế thực sự.

Nhóm 3: Các Vấn Đề Liên Quan Đến Thu Thập Dữ Liệu và Thực Thi

Hành động 11: Thu thập dữ liệu về BEPS và thực hiện các phân tích

Để hiểu rõ hơn về tác động của BEPS, việc thu thập dữ liệu là rất quan trọng. Hành động này tập trung vào việc phát triển các phương pháp thu thập dữ liệu. Dữ liệu này sẽ giúp đánh giá mức độ BEPS. Nó cũng giúp theo dõi hiệu quả của các biện pháp ứng phó. OECD và các quốc gia thành viên đang hợp tác để cải thiện khả năng thu thập thông tin về các giao dịch quốc tế của các tập đoàn.

Hành động 12: Yêu cầu các nhà lập kế hoạch thuế tiết lộ các cơ chế thuế

Hành động này nhằm mục đích tăng cường tính minh bạch. Nó yêu cầu các doanh nghiệp phải tiết lộ các cơ chế thuế mà họ sử dụng. Đặc biệt là những cơ chế có thể được coi là né thuế. Việc tiết lộ này giúp cơ quan thuế nhận diện sớm các rủi ro tiềm ẩn. Nó cũng giúp họ hiểu rõ hơn về các chiến lược thuế phức tạp. Việc này thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện.

Hành động 13: Đánh giá lại các quy tắc về chuyển giá và yêu cầu báo cáo theo quốc gia (CbCR)

Hành động này là một trong những thay đổi quan trọng nhất. Nó yêu cầu các MNC phải nộp “Báo cáo theo Quốc gia” (Country-by-Country Report – CbCR). Báo cáo này cung cấp thông tin chi tiết về việc phân bổ lợi nhuận, thuế đã nộp và hoạt động kinh doanh của tập đoàn trên cơ sở từng quốc gia. Ngoài ra, nó cũng xem xét lại các yêu cầu về hồ sơ giá chuyển nhượng. Các yêu cầu này bao gồm tài liệu cấp độ tập đoàn, cấp độ đơn vị kinh doanh và cấp độ giao dịch. Việc này giúp cơ quan thuế đánh giá rủi ro chuyển giá một cách hiệu quả hơn. Tham khảo thêm về yêu cầu hồ sơ giá chuyển nhượng để chuẩn bị tốt hơn.

Hành động 14: Tăng cường các cơ chế giải quyết tranh chấp song phương

Các giao dịch quốc tế thường dẫn đến các tranh chấp về thuế giữa các quốc gia. Hành động này nhằm mục đích cải thiện các cơ chế giải quyết tranh chấp song phương. Đặc biệt là các thủ tục hòa giải theo các hiệp định thuế. Mục tiêu là đảm bảo rằng các tranh chấp này được giải quyết một cách nhanh chóng và hiệu quả. Điều này giúp tránh tình trạng đánh thuế hai lần và mang lại sự chắc chắn về thuế cho các doanh nghiệp.

Hành động 15: Phát triển các quy tắc thuế quốc tế về nền kinh tế số

Đây là hành động cuối cùng và cũng là một trong những hành động quan trọng nhất. Nó tập trung vào việc phát triển một giải pháp toàn diện cho các thách thức thuế của nền kinh tế số. Hành động này xem xét việc sửa đổi các quy tắc hiện hành về cơ sở thường trú. Nó cũng xem xét khả năng áp dụng các quy tắc mới. Các quy tắc này nhằm đảm bảo rằng các công ty kỹ thuật số đóng góp một phần thuế công bằng. Các cuộc thảo luận về vấn đề này đang diễn ra sôi nổi. Mục tiêu là đạt được sự đồng thuận quốc tế.

Tác Động và Lời Khuyên Cho Các MNC

Việc thực thi các hành động BEPS đã và đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong môi trường thuế quốc tế. Các MNC cần chủ động thích ứng với những thay đổi này. Dưới đây là một số lời khuyên:

1. Rà soát cấu trúc hoạt động và thuế hiện tại

Các tập đoàn cần đánh giá lại cấu trúc pháp lý, hoạt động và thuế của mình. Điều này giúp xác định các lĩnh vực có thể không tuân thủ các yêu cầu mới. Việc rà soát này nên bao gồm cả các giao dịch nội bộ và cách thức định giá chúng.

2. Tăng cường quản trị thuế

Một hệ thống quản trị thuế mạnh mẽ là điều cần thiết. Nó bao gồm việc thiết lập các chính sách rõ ràng. Nó cũng bao gồm việc đào tạo nhân viên và duy trì hồ sơ đầy đủ. Đặc biệt, việc chuẩn bị hồ sơ giá chuyển nhượng theo yêu cầu của Hành động 13 là bắt buộc.

3. Chuẩn bị cho Báo cáo theo Quốc gia (CbCR)

Các MNC có doanh thu hợp nhất vượt ngưỡng nhất định phải nộp CbCR. Việc chuẩn bị dữ liệu này đòi hỏi sự phối hợp giữa các bộ phận khác nhau trong tập đoàn. Điều này cũng có thể ảnh hưởng đến các quy trình báo cáo thuế ở cấp quốc gia.

4. Đánh giá lại các chính sách về tài sản vô hình

Với Hành động 8, việc định giá và phân bổ lợi nhuận từ tài sản vô hình trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các MNC cần đảm bảo rằng lợi nhuận từ tài sản vô hình được gắn với nơi chúng được phát triển và tạo ra giá trị.

5. Chủ động đối thoại với cơ quan thuế

Việc duy trì mối quan hệ cởi mở và minh bạch với cơ quan thuế là rất quan trọng. Điều này có thể giúp giải quyết các vấn đề phát sinh một cách hiệu quả. Nó cũng giúp giảm thiểu rủi ro tranh chấp thuế.

6. Theo dõi các quy định mới

Khung khổ BEPS vẫn đang tiếp tục phát triển. Các MNC cần cập nhật thường xuyên các quy định mới và các hướng dẫn từ OECD cũng như các cơ quan thuế quốc gia. Việc này giúp đảm bảo tuân thủ liên tục.

Việc áp dụng các nguyên tắc BEPS không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là một bước đi chiến lược. Nó giúp các MNC xây dựng một mô hình kinh doanh bền vững. Đồng thời, nó cũng góp phần vào sự công bằng và ổn định của hệ thống thuế toàn cầu.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)