Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu: Nhà Cung Cấp Chịu Áp Lực?

Thuế Tối thiểu Toàn cầu (GMT) đã chính thức có hiệu lực tại Việt Nam từ năm 2024. Mặc dù mục tiêu chính của loại thuế này là các tập đoàn đa quốc gia (MNEs), tác động của nó lại lan tỏa mạnh mẽ, tạo ra những áp lực và cả cơ hội chưa từng có cho các nhà cung cấp địa phương. Do đó, các Giám đốc Chuỗi Cung ứng cần hiểu rõ những thay đổi này để có thể điều hướng doanh nghiệp một cách hiệu quả.

Bài viết này sẽ phân tích sâu về cách GMT ảnh hưởng đến hệ sinh thái nhà cung cấp tại Việt Nam. Hơn nữa, chúng tôi sẽ đề xuất những chiến lược hành động cụ thể để biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh.

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT) Là Gì?

Trước khi đi sâu vào các tác động, chúng ta cần hiểu rõ bản chất của loại thuế mới này. Về cơ bản, đây là một sự thay đổi lớn trong luật chơi thuế quốc tế.

Giải Thích Đơn Giản Về Trụ Cột 2 (Pillar Two)

Thuế Tối thiểu Toàn cầu, hay còn gọi là Trụ cột 2, là một sáng kiến của OECD/G20. Mục tiêu của nó rất rõ ràng. Cụ thể, sáng kiến này đảm bảo các MNEs với doanh thu hợp nhất toàn cầu trên 750 triệu Euro phải trả một mức thuế suất tối thiểu là 15% tại mỗi quốc gia họ hoạt động.

Nếu một MNE trả thuế suất thấp hơn 15% tại một quốc gia như Việt Nam (ví dụ do được hưởng ưu đãi thuế), công ty mẹ ở nước ngoài sẽ phải nộp một khoản “thuế bổ sung” cho chính phủ của họ. Do đó, lợi ích từ ưu đãi thuế tại Việt Nam gần như bị vô hiệu hóa.

Tại Sao Các Giám Đốc Chuỗi Cung Ứng Cần Quan Tâm?

Nhiều người cho rằng GMT chỉ là vấn đề của bộ phận tài chính. Tuy nhiên, nhận định này là chưa đầy đủ. GMT ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, chiến lược đầu tư và cấu trúc hoạt động của các khách hàng MNEs lớn nhất của bạn.

Vì vậy, những quyết định của họ sẽ tạo ra hiệu ứng gợn sóng, tác động sâu sắc đến mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là các nhà cung cấp địa phương.

Tác Động Gián Tiếp: Áp Lực Lan Tỏa Toàn Chuỗi Cung Ứng

Đối với phần lớn nhà cung cấp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), tác động lớn nhất không đến trực tiếp mà thông qua các khách hàng MNEs của họ. Áp lực này biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

Các Tập Đoàn Đa Quốc Gia (MNEs) Đàm Phán Lại Giá

Khi các MNEs phải đối mặt với gánh nặng thuế cao hơn, phản ứng tự nhiên của họ là tìm cách cắt giảm chi phí. Một trong những mục tiêu đầu tiên chính là chi phí thu mua. Kết quả là, họ sẽ gia tăng áp lực đàm phán giá với các nhà cung cấp.

Các nhà cung cấp có quy mô nhỏ, ít lợi thế thương lượng sẽ cảm nhận rõ rệt nhất sức ép này. Họ có thể bị yêu cầu giảm giá, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ mất hợp đồng vào tay đối thủ cạnh tranh.

Sự Sụt Giảm Hấp Dẫn Của Các Ưu Đãi Thuế

Trong nhiều năm, Việt Nam đã sử dụng các ưu đãi thuế hấp dẫn để thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, GMT làm giảm đáng kể hiệu quả của chính sách này. Bởi vì, dù MNEs được miễn, giảm thuế tại Việt Nam, họ vẫn phải nộp phần chênh lệch ở quê nhà.

Điều này làm giảm động lực đầu tư mới hoặc mở rộng của các MNEs nếu chỉ dựa vào lợi thế thuế. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến các dự án tương lai mà còn đặt ra câu hỏi về sự ổn định của các đơn hàng hiện tại, khi tác động của thuế tối thiểu toàn cầu lên các doanh nghiệp lớn ngày càng rõ nét.

Thay Đổi Trong Cấu Trúc Chuỗi Cung Ứng

GMT buộc các MNEs phải đánh giá lại toàn bộ kiến trúc chuỗi cung ứng của mình. Họ không chỉ nhìn vào chi phí sản xuất mà còn xem xét tổng thể chi phí, bao gồm cả các nghĩa vụ thuế phát sinh.

Do đó, một số xu hướng có thể xảy ra:

• Hợp nhất nhà cung cấp: MNEs có thể giảm số lượng nhà cung cấp để tăng sức mạnh đàm phán và đơn giản hóa việc quản lý.
• Dịch chuyển nguồn cung: Họ có thể ưu tiên các nhà cung cấp ở những quốc gia có chi phí tổng thể (bao gồm logistics, nhân công, và thuế) tối ưu hơn.
• Xem xét lại giá chuyển nhượng: Các giao dịch nội bộ tập đoàn sẽ bị soi xét kỹ lưỡng hơn. Vì vậy, việc tối ưu giá chuyển nhượng và thuế TNDN cho chuỗi cung ứng trở thành một bài toán phức tạp hơn.

Tóm lại, sự không chắc chắn sẽ gia tăng. Các nhà cung cấp không thể mặc định rằng các mối quan hệ kinh doanh hiện tại sẽ tiếp tục không thay đổi.

Cơ Hội Nào Cho Các Nhà Cung Cấp Việt Nam?

Mặc dù thách thức là rất lớn, GMT cũng mở ra những cơ hội quan trọng cho các nhà cung cấp biết cách thích ứng. Cuộc chơi đang thay đổi, và những người nhanh nhạy sẽ giành được lợi thế.

Chuyển Trọng Tâm Từ Thuế Sang Giá Trị Thực

Khi lợi thế về thuế giảm đi, các yếu tố phi thuế trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đây là cơ hội vàng cho các nhà cung cấp có năng lực thực sự. Các MNEs sẽ ngày càng ưu tiên các đối tác có thể cung cấp:

• Chất lượng sản phẩm vượt trội và ổn định.
• Sự tin cậy trong giao hàng và vận hành xuất sắc.
• Năng lực đổi mới, sáng tạo và công nghệ.
• Cam kết mạnh mẽ về các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG).

Động Lực Để Tăng Cường Năng Lực Cạnh Tranh

Áp lực từ GMT có thể trở thành chất xúc tác mạnh mẽ để các nhà cung cấp Việt Nam tự cải tổ. Để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp buộc phải trở nên hiệu quả và cạnh tranh hơn.

Điều này có nghĩa là phải đầu tư vào công nghệ tự động hóa, tối ưu hóa quy trình sản xuất, và nâng cao tay nghề cho đội ngũ nhân viên. Những doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sẽ xây dựng được nền tảng vững chắc cho tương lai.

Chiến Lược Hành Động Cho Giám Đốc Chuỗi Cung Ứng

Thay vì chờ đợi bị động, các nhà lãnh đạo chuỗi cung ứng cần hành động ngay từ bây giờ. Một chiến lược chủ động sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nắm bắt cơ hội.

Đánh Giá Lại Danh Mục Khách Hàng

Đầu tiên, hãy xác định những khách hàng MNEs nào trong danh mục của bạn thuộc phạm vi áp dụng của GMT. Sau đó, hãy phân tích mức độ phụ thuộc của bạn vào các khách hàng này. Việc này giúp bạn mô hình hóa các kịch bản tiềm tàng về áp lực giá và sụt giảm đơn hàng.

Tăng Cường Đối Thoại và Hợp Tác

Đừng đợi đến khi khách hàng yêu cầu giảm giá. Thay vào đó, hãy chủ động bắt đầu các cuộc thảo luận về việc tạo ra giá trị chung. Bạn có thể đề xuất các sáng kiến tiết kiệm chi phí chung, cải tiến quy trình, hoặc hợp tác phát triển sản phẩm mới. Điều này biến mối quan hệ từ mua-bán đơn thuần thành đối tác chiến lược.

Đa Dạng Hóa Cơ Sở Khách Hàng

Một trong những cách tốt nhất để giảm rủi ro là không “bỏ tất cả trứng vào một giỏ”. Hãy tích cực tìm kiếm các nguồn doanh thu mới. Ví dụ, bạn có thể nhắm đến các công ty trong nước đang phát triển mạnh, các MNEs không thuộc đối tượng của GMT, hoặc khai phá các thị trường xuất khẩu mới.

Nâng Cao Năng Lực Cốt Lõi

Cuối cùng, hãy tập trung vào những gì làm bạn khác biệt ngoài giá cả. Đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng, nghiên cứu và phát triển (R&D), và các hoạt động bền vững. Một doanh nghiệp có năng lực cốt lõi mạnh mẽ sẽ luôn có vị thế vững chắc, bất kể môi trường thuế thay đổi ra sao.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)