Tối Ưu Lợi Nhuận Thương Mại: Nắm Bắt Đà Tăng Trưởng 2026
Published on Tháng 2 28, 2026 by Admin
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, các nhà quản lý tăng trưởng lợi nhuận (Profit Growth Managers) tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Hiểu rõ và tận dụng các cơ hội từ cán cân thương mại là yếu tố then chốt để duy trì và gia tăng lợi nhuận. Bài viết này sẽ đi sâu vào tình hình thương mại Việt Nam, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận và đưa ra chiến lược tối ưu.
Tổng Quan Cán Cân Thương Mại Việt Nam
Cán cân thương mại của Việt Nam đã có những biến động đáng chú ý. Cụ thể, vào tháng 1 năm 2026, Việt Nam ghi nhận mức thâm hụt thương mại 1,78 tỷ USD. Đây là tháng thứ hai liên tiếp Việt Nam rơi vào tình trạng thâm hụt và là mức thâm hụt lớn nhất kể từ tháng 2 năm 2022. Nguyên nhân chính là do xuất khẩu tăng trưởng chậm hơn so với nhập khẩu. Xuất khẩu trong tháng này đạt 43,19 tỷ USD, tăng 29,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nhập khẩu lại tăng mạnh tới 49,2%, đạt 44,97 tỷ USD.
Nhìn lại năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận thặng dư thương mại khoảng 20,03 tỷ USD. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu (17,0%) và nhập khẩu (19,4%) cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ của hoạt động nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Cụ thể, nhập khẩu vật liệu sản xuất chiếm tới 94,0% tổng kim ngạch nhập khẩu, đạt 42,3 tỷ USD. Điều này nhấn mạnh sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu để duy trì đà sản xuất và xuất khẩu.
Mô hình thương mại này cho thấy Việt Nam đang trong giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng cũng đối mặt với thách thức về cân đối cán cân thương mại. Các nhà quản lý cần chú ý đến việc tối ưu hóa chi phí nhập khẩu và nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hóa xuất khẩu.
Các Thị Trường Xuất Nhập Khẩu Chính
Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch đạt 13,9 tỷ USD trong tháng 1 năm 2026. Điều này phản ánh mối quan hệ thương mại song phương ngày càng bền chặt. Ngược lại, Trung Quốc là nhà nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 19,0 tỷ USD. Mối quan hệ thương mại với hai đối tác lớn này đóng vai trò quan trọng trong tổng thể cán cân thương mại của đất nước.
Vào năm 2023, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt tới 353,078 triệu USD cho xuất khẩu và 325,444 triệu USD cho nhập khẩu. Với 97 đối tác thương mại, Việt Nam cho thấy sự đa dạng hóa thị trường đáng kể. Tuy nhiên, chỉ số tập trung thị trường (HH Market concentration index) là 0.11, cho thấy tiềm năng đa dạng hóa hơn nữa.
Quan hệ thương mại với Hoa Kỳ mang lại thặng dư lớn, lên tới 85,1 tỷ USD trong giai đoạn tháng 1-7 năm 2023, tăng 28,6% so với cùng kỳ năm trước. Mặt khác, thâm hụt thương mại với Trung Quốc lại gia tăng, lên tới 66,5 tỷ USD, tăng 41,1%. Do đó, việc cân bằng lại mối quan hệ thương mại với các thị trường này là một ưu tiên chiến lược.
Thách Thức và Cơ Hội Đối Với Tăng Trưởng Lợi Nhuận
Năm 2026 đặt ra mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hơn 15%. Tuy nhiên, thị trường toàn cầu đang đối mặt với nhiều bất ổn. Các yếu tố như căng thẳng địa chính trị, biến động chính sách thuế quan và chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khó dự đoán. Vì vậy, tăng trưởng dựa trên quy mô đơn thuần đã không còn nhiều dư địa.
Một trong những thách thức lớn nhất là sự phụ thuộc vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Khu vực này chiếm tới 74,3% tổng kim ngạch xuất khẩu, đóng góp 194,96 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2023. Trong khi đó, doanh nghiệp nội địa chỉ đóng góp 25,7%, với 67,48 tỷ USD.
Ngoài ra, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cao vẫn là những điểm cần cải thiện. Giá trị gia tăng của sản phẩm xuất khẩu còn khiêm tốn, chủ yếu dựa vào điện tử. Các sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam còn khan hiếm. Điều này đòi hỏi sự chuyển dịch từ “số lượng sang chất lượng”, từ mở rộng quy mô sang nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng và năng lực nội tại.
Chiến lược Tối ưu Lợi nhuận Thương mại
Để đối phó với những thách thức này và đảm bảo tăng trưởng lợi nhuận bền vững, các nhà quản lý cần triển khai các chiến lược sau:
- Đa dạng hóa thị trường và sản phẩm: Giảm sự phụ thuộc vào một vài thị trường xuất khẩu lớn. Đồng thời, nghiên cứu và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường quốc tế.
- Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa: Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ, kỹ năng quản lý và tài chính để tăng cường năng lực sản xuất và xuất khẩu.
- Tối ưu hóa chuỗi cung ứng và chi phí logistics: Nghiên cứu các phương án logistics hiệu quả hơn, tìm kiếm nguồn cung nguyên vật liệu thay thế có chi phí cạnh tranh hơn. Điều này có thể liên quan đến việc xem xét các chính sách logistics và chi phí vận chuyển.
- Tận dụng các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA): Hiểu rõ và áp dụng các quy định trong FTA để giảm thiểu thuế quan và các rào cản thương mại khác. Việc tuân thủ các quy định của FTA là rất quan trọng, bạn có thể tìm hiểu thêm về tuân thủ FTA Việt Nam 2026.
- Đầu tư vào R&D và đổi mới sáng tạo: Nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm thông qua nghiên cứu và phát triển công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất.
- Quản lý rủi ro tỷ giá và biến động thị trường: Sử dụng các công cụ tài chính phái sinh để phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá, ảnh hưởng đến lợi nhuận từ hoạt động xuất nhập khẩu.
Tương Lai Của Thương Mại Việt Nam
Với mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16% cho năm 2026, Việt Nam đang đặt ra những kỳ vọng lớn. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự nỗ lực đồng bộ từ các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Việc chuyển đổi từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng theo chất lượng là một yêu cầu tất yếu.
Các sản phẩm công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu, với 89,0% tổng kim ngạch xuất khẩu. Điều này cho thấy Việt Nam đang dần chuyển mình thành một trung tâm sản xuất quan trọng. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu, đặc biệt là thúc đẩy các sản phẩm nông nghiệp, thủy sản và các ngành công nghiệp khác, là cần thiết để giảm thiểu rủi ro và tạo động lực tăng trưởng bền vững.
Câu Hỏi Thường Gặp
Thâm hụt thương mại của Việt Nam trong tháng 1 năm 2026 có phải là dấu hiệu đáng lo ngại không?
Mặc dù thâm hụt thương mại có thể gây lo ngại, nhưng nó cũng phản ánh sự gia tăng nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất, cho thấy hoạt động kinh tế đang sôi động. Quan trọng là phải theo dõi xu hướng này và đảm bảo rằng nhập khẩu đang phục vụ cho tăng trưởng xuất khẩu và giá trị gia tăng trong tương lai.
Làm thế nào để các doanh nghiệp Việt Nam tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế?
Các doanh nghiệp cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu mạnh và tối ưu hóa quy trình sản xuất, kinh doanh. Việc hiểu rõ các cơ hội tiếp cận thị trường mới cũng rất quan trọng.
Vai trò của Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) đối với tăng trưởng lợi nhuận thương mại là gì?
FTA giúp giảm thuế quan và các rào cản thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường quốc tế với chi phí thấp hơn, từ đó gia tăng khả năng cạnh tranh và lợi nhuận.
Làm thế nào để cân bằng mối quan hệ thương mại với các đối tác lớn như Hoa Kỳ và Trung Quốc?
Việc cân bằng đòi hỏi chiến lược đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm xuất khẩu, và thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh. Đồng thời, cần quản lý hiệu quả nhập khẩu để không ảnh hưởng tiêu cực đến cán cân thương mại.
Kết Luận
Thương mại Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển năng động nhưng cũng đầy thách thức. Các nhà quản lý tăng trưởng lợi nhuận cần có cái nhìn chiến lược, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa thị trường và tận dụng tối đa các lợi thế từ các hiệp định thương mại. Bằng cách chủ động thích ứng và đổi mới, Việt Nam có thể tiếp tục gặt hái thành công trên trường quốc tế, đảm bảo tăng trưởng lợi nhuận bền vững cho các doanh nghiệp.
