Ngành nông nghiệp Việt Nam đang chứng kiến những thay đổi quan trọng về chính sách thuế. Đặc biệt, những cập nhật về thuế xuất khẩu nông sản mang đến nhiều cơ hội mới. Các nhà điều hành agribusiness cần nắm bắt những thay đổi này. Điều này giúp tối ưu hóa lợi nhuận và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Những Thay Đổi Chính Sách Thuế VAT Cho Nông Sản
Chính phủ Việt Nam đang đề xuất những thay đổi đáng kể đối với Luật Thuế Giá trị gia tăng (VAT). Mục tiêu là hỗ trợ ngành nông nghiệp vượt qua khó khăn. Đồng thời, các đề xuất này nhằm giải quyết các vướng mắc trong hoàn thuế VAT. Các hiệp hội và doanh nghiệp đã phản ánh nhiều khó khăn về chính sách thuế VAT cho nông sản. Cụ thể, họ gặp vướng mắc với thuế VAT đầu vào cho các sản phẩm nông nghiệp mua qua kênh thương mại.
Nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cá tra, hồ tiêu và cà phê phải chịu thuế VAT 5%. Theo đó, khoản thuế này sẽ được hoàn lại sau đó. Tuy nhiên, quy trình này gây ra tình trạng chậm trễ đáng kể. Vốn của doanh nghiệp bị “chôn chân”. Điều này ảnh hưởng đến dòng tiền và hiệu quả kinh doanh. Các tổ chức tín dụng cũng không thể giải ngân tương ứng với phần VAT này khi cấp vốn lưu động.
Mặt khác, các quy định hiện hành tạo ra sự phân biệt đối xử. Hàng nhập khẩu không chịu VAT tại cửa khẩu. Điều này đặt các nhà sản xuất trong nước vào thế bất lợi. Ngoài ra, thức ăn chăn nuôi hiện được miễn thuế VAT. Do đó, các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi không được khấu trừ hoặc hoàn thuế VAT đầu vào. Điều này làm tăng chi phí sản xuất và giá bán lẻ.
Đề Xuất Miễn Thuế VAT Cho Nông Sản Chưa Chế Biến
Chính phủ đã đề xuất sửa đổi một số điều khoản của Luật VAT. Cụ thể, khoản 1, Điều 5 của luật hiện hành sẽ được điều chỉnh. Theo đó, các sản phẩm từ cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế đơn giản sẽ được miễn thuế VAT. Điều này áp dụng cho cả bán trong nước và nhập khẩu. Các hợp tác xã và doanh nghiệp giao dịch các mặt hàng này cũng sẽ được miễn thuế VAT.
Hơn nữa, đề xuất cho phép khấu trừ toàn bộ thuế VAT đầu vào. Điều này áp dụng cho hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế VAT đầu ra. Chính phủ tin rằng đề xuất này không ảnh hưởng tiêu cực đến ngân sách nhà nước. Đồng thời, nó giúp giảm tải gánh nặng hành chính. Việc bảo toàn nguyên tắc khấu trừ thuế đầu vào cho hoạt động kinh doanh chịu thuế vẫn được duy trì.
Tác động của Luật VAT mới đến Xuất khẩu Nông sản
Luật Thuế Giá trị gia tăng (VAT) sửa đổi có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Luật này đưa ra cơ chế “thanh toán trước, hoàn thuế sau”. Điều này đã gây ra những vấn đề lớn cho các nhà xuất khẩu. Đặc biệt, các doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề. Một số nhà cung cấp đã thu hẹp hoặc tạm ngừng hoạt động. Họ đang chờ đợi hướng dẫn chính sách rõ ràng hơn.
Một câu hỏi lớn được đặt ra là liệu các doanh nghiệp vừa sản xuất bán thành phẩm, vừa thu mua nguyên liệu thô để chế biến sâu có được phân loại là đối tượng chịu thuế theo quy định mới hay không. Khi luật mới đi vào thực tế, nó bộc lộ nhiều hạn chế. Đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nông nghiệp. Sự mơ hồ trong các quy định khiến việc xác định nghĩa vụ thuế trở nên khó khăn.
Trước đây, theo Điều 5, Thông tư 219/2013/TT-BTC, các sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản chưa qua chế biến hoặc sơ chế đơn giản được áp dụng cơ chế “không kê khai, không tính thuế”. Nghĩa là, thuế suất VAT và số tiền trên hóa đơn có thể được gạch bỏ. Doanh thu thương mại được coi là doanh thu chịu thuế. Trong khi đó, doanh thu từ sản xuất lại được miễn thuế VAT. Chính sách thuế mới đã thay đổi cách tiếp cận này.
Giải phóng Vốn cho Xuất khẩu Nông sản
Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế Giá trị gia tăng. Luật này chính thức cho phép doanh nghiệp nông nghiệp được khấu trừ thuế đầu vào. Đây là một chính sách nhân văn. Nó hứa hẹn giải phóng hàng nghìn tỷ đồng “vốn bị đóng băng”. Đồng thời, tạo ra một cú hích lịch sử cho ngành nông nghiệp. Chính sách này cũng giúp đẩy nhanh tốc độ xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
Điểm đột phá lớn nhất là việc đưa các sản phẩm nông, thủy sản chưa qua chế biến hoặc bán thành phẩm vào danh mục hàng hóa được miễn thuế VAT đầu ra. Quy định này có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Sự điều chỉnh này đáp ứng mong mỏi lâu dài của cộng đồng doanh nghiệp. Nó cho phép các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và kinh doanh nông sản được khấu trừ toàn bộ thuế VAT đầu vào. Khoản thuế này phát sinh trong quá trình thu mua và chế biến.
Trong thực tế, cơ chế cũ không cho phép khấu trừ thuế đầu vào. Điều này khiến hàng nghìn tỷ đồng thuế bị “kẹt” lại trong doanh nghiệp. Vốn của các doanh nghiệp chế biến nông sản bị “đóng băng”. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng tiền và khả năng tái đầu tư. Ước tính, số vốn bị mắc kẹt do không được khấu trừ thuế VAT trên toàn ngành lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Điều này làm giảm đáng kể vốn lưu động. Nó cũng làm giảm năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Tác động Kinh tế của Việc Giải phóng Vốn
Các chuyên gia kinh tế nhận định đây là một quyết định mang tính lịch sử. Nó cho thấy sự lắng nghe và điều chỉnh chính sách kịp thời của Chính phủ và Quốc hội. Việc cho phép khấu trừ thuế đầu vào không chỉ là việc hoàn tiền cho doanh nghiệp. Nó còn là một cơ chế tài chính. Cơ chế này sẽ giúp ngành nông nghiệp Việt Nam tăng tốc ngay lập tức. Hàng nghìn tỷ đồng được giải phóng sẽ trở thành vốn lưu động. Đây cũng là vốn đầu tư cho công nghệ chế biến sâu. Nó giúp nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, nó hỗ trợ nông sản Việt Nam cạnh tranh mạnh mẽ hơn tại các thị trường khó tính như EU và Mỹ. Những thị trường này ngày càng có những tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Lương, chủ một công ty xuất nhập khẩu thủy sản tại Cần Thơ, chia sẻ: “Khoảng 10-15% vốn của công ty tôi luôn bị ‘giam’ trong thuế VAT đầu vào không được hoàn hoặc khấu trừ. Khi luật mới có hiệu lực vào năm 2026, chúng tôi sẽ có thêm hàng chục tỷ đồng. Số tiền này sẽ được đầu tư để mua sắm máy móc hiện đại. Chúng tôi cũng sẽ tăng cường hệ thống truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ xây dựng chuỗi cung ứng. Đồng thời, mở rộng vùng nguyên liệu theo tiêu chuẩn quốc tế. Đây là đòn bẩy lớn nhất mà các doanh nghiệp xuất khẩu đang chờ đợi. Nó giúp chúng tôi tự tin thực hiện các hợp đồng lớn và dài hạn với đối tác nước ngoài.”
Đơn giản hóa Thủ tục Hoàn thuế và Hỗ trợ Doanh nghiệp Nhỏ
Theo các chuyên gia kinh tế, Luật sửa đổi, bổ sung Luật VAT không chỉ giảm bớt khó khăn cho ngành nông nghiệp. Nó còn giải quyết triệt để các vướng mắc liên quan đến hoàn thuế. Đây là vấn đề đã gây ra nhiều lo ngại.
Việc đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế là rất quan trọng. Nó giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh hơn. Điều này đặc biệt hữu ích cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Chúng tôi có thể tìm hiểu thêm về các ưu đãi thuế cho doanh nghiệp nhỏ trong bài viết Đơn giản hóa Thuế cho Doanh nghiệp Nhỏ: Hướng dẫn Toàn diện.
Các Ưu Đãi Thuế Khác Hỗ Trợ Nông Nghiệp
Ngoài những thay đổi về VAT, ngành nông nghiệp còn có các ưu đãi thuế khác. Ví dụ, Chính phủ đã kéo dài thời gian miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2030. Điều này được quy định trong một số văn bản pháp luật liên quan. Đây là một tín hiệu tích cực. Nó thúc đẩy sản xuất bền vững và đầu tư vào nông nghiệp.
Các ưu đãi này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho nông dân và doanh nghiệp. Chúng góp phần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Điều này thúc đẩy sự phát triển chung của ngành nông nghiệp Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Các sản phẩm nông nghiệp nào sẽ được miễn thuế VAT theo đề xuất mới?
Theo đề xuất, các sản phẩm từ cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế đơn giản sẽ được miễn thuế VAT. Điều này áp dụng cho cả bán trong nước và nhập khẩu.
Việc khấu trừ thuế VAT đầu vào có ý nghĩa gì đối với doanh nghiệp xuất khẩu?
Việc khấu trừ toàn bộ thuế VAT đầu vào giúp doanh nghiệp giải phóng một lượng lớn vốn bị “kẹt”. Điều này cải thiện đáng kể dòng tiền. Vốn này có thể được tái đầu tư vào sản xuất, công nghệ. Từ đó, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các ưu đãi thuế nào khác đang hỗ trợ ngành nông nghiệp?
Ngoài thay đổi về VAT, thời gian miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp cũng được kéo dài đến hết năm 2030. Đây là một chính sách quan trọng khác.
Khi nào những thay đổi về thuế VAT đối với nông sản có hiệu lực?
Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế Giá trị gia tăng (VAT) dự kiến có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026.
Kết luận
Những cập nhật về thuế xuất khẩu nông sản là một bước tiến quan trọng. Nó thể hiện sự quan tâm của Chính phủ đối với ngành nông nghiệp. Các đề xuất này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính. Chúng còn tạo động lực mạnh mẽ để ngành nông nghiệp Việt Nam phát triển. Việc giải phóng hàng nghìn tỷ đồng vốn sẽ thúc đẩy đầu tư. Đồng thời, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường quốc tế. Các nhà điều hành agribusiness cần chủ động tìm hiểu và áp dụng các chính sách mới này.
