Thuế cho Hộ Kiến Trúc, Kỹ Thuật: Tính toán chi tiết

Chào các kiến trúc sư và kỹ sư thiết kế độc lập! Việc kinh doanh trong lĩnh vực thiết kế kiến trúc và kỹ thuật đôi khi mang lại những thách thức riêng, đặc biệt là về vấn đề thuế. Là hộ kinh doanh cá thể, việc hiểu rõ cách tính thuế là vô cùng quan trọng để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa lợi nhuận. Bài viết này sẽ đi sâu vào các quy định thuế áp dụng cho hộ kinh doanh trong lĩnh vực này, giúp bạn nắm vững mọi khía cạnh cần thiết.

Tổng quan về Thuế Hộ Kinh Doanh

Tại Việt Nam, hộ kinh doanh cá thể, bao gồm các cá nhân hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc và kỹ thuật, phải tuân thủ các quy định về thuế. Các khoản thuế chính mà hộ kinh doanh cần quan tâm bao gồm Thuế Giá trị Gia tăng (GTGT), Thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN), và các loại phí khác theo quy định. Việc xác định đúng nghĩa vụ thuế sẽ giúp bạn tránh được những rắc rối pháp lý không đáng có.

Trước hết, cần hiểu rằng có hai phương pháp khai thuế chính áp dụng cho hộ kinh doanh: phương pháp khoán và phương pháp kê khai. Phương pháp khoán dựa trên doanh thu ước tính, trong khi phương pháp kê khai yêu cầu ghi chép đầy đủ các khoản thu chi. Lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào quy mô hoạt động và khả năng quản lý sổ sách của bạn.

Phương pháp Khoán

Phương pháp khoán là hình thức nộp thuế dựa trên doanh thu khoán đã được cơ quan thuế ấn định hàng năm. Điều này có nghĩa là bạn sẽ nộp một khoản thuế cố định, không phụ thuộc vào doanh thu thực tế phát sinh trong kỳ. Tuy nhiên, phương pháp này thường áp dụng cho các hộ kinh doanh có quy mô nhỏ và doanh thu không biến động nhiều.

Doanh thu khoán này được xác định dựa trên nhiều yếu tố. Các yếu tố này bao gồm vị trí kinh doanh, quy mô cửa hàng, và các yếu tố khác. Cơ quan thuế sẽ xem xét các yếu tố này để đưa ra mức doanh thu khoán hợp lý. Bạn có thể tìm hiểu thêm về quy trình ước tính doanh thu cố định hàng năm dựa trên vị trí và quy mô cửa hàng. Quy trình ước tính doanh thu cố định hàng năm.

Phương pháp Kê khai

Ngược lại, phương pháp kê khai yêu cầu hộ kinh doanh ghi chép đầy đủ, chính xác các khoản doanh thu, chi phí. Từ đó, cơ quan thuế sẽ tính toán số thuế phải nộp. Phương pháp này thường phù hợp với các hộ kinh doanh có quy mô lớn hơn, có hệ thống sổ sách rõ ràng và muốn tối ưu hóa thuế dựa trên chi phí thực tế. Khi nào hộ kinh doanh nên chuyển sang phương pháp kế toán? Tìm hiểu ngay.

Việc lựa chọn phương pháp nào cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Đối với các dịch vụ thiết kế kiến trúc và kỹ thuật, nơi doanh thu có thể biến động và chi phí phát sinh cũng đa dạng, phương pháp kê khai thường mang lại lợi ích hơn về mặt quản lý và tối ưu thuế.

Các Loại Thuế Áp Dụng

Là hộ kinh doanh, bạn sẽ phải đối mặt với các loại thuế sau:

Thuế Giá trị Gia tăng (GTGT)

Thuế GTGT đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ. Đối với hộ kinh doanh kiến trúc, kỹ thuật, dịch vụ cung cấp thường phải chịu thuế GTGT. Mức thuế suất GTGT phổ biến cho các dịch vụ này là 10%.

Tuy nhiên, có một số trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu dưới một ngưỡng nhất định có thể được miễn thuế GTGT hoặc áp dụng các quy định riêng. Ví dụ, các hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm dưới 100 triệu đồng có thể được miễn thuế GTGT và TNCN. Xem chi tiết về ngưỡng doanh thu dưới 100 triệu đồng.

Nếu bạn chọn phương pháp kê khai, bạn sẽ kê khai thuế GTGT dựa trên doanh thu tính thuế và thuế suất áp dụng. Doanh thu tính thuế chính là tổng doanh thu bạn nhận được từ khách hàng.

Thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN)

Thuế TNCN đánh vào thu nhập chịu thuế của cá nhân. Đối với hộ kinh doanh, thu nhập chịu thuế TNCN được xác định dựa trên doanh thu trừ đi các khoản chi phí được trừ và các khoản giảm trừ gia cảnh (nếu có). Mức thuế suất TNCN theo biểu thuế lũy tiến từng phần, dao động từ 5% đến 35%.

Tuy nhiên, đối với hộ kinh doanh, cách tính thuế TNCN có thể đơn giản hơn. Nếu bạn áp dụng phương pháp khoán, thuế TNCN thường đã được tính gộp vào thuế khoán. Nếu bạn áp dụng phương pháp kê khai, bạn sẽ tính thuế TNCN trên phần thu nhập chịu thuế sau khi trừ các chi phí hợp lý và các khoản giảm trừ.

Việc xác định đâu là thu nhập chịu thuế và đâu là các khoản được miễn thuế là rất quan trọng. Ví dụ, một số khoản thu nhập có thể được miễn thuế TNCN theo quy định của pháp luật. Tìm hiểu về các khoản thu nhập được miễn thuế.

Các loại phí khác

Ngoài thuế GTGT và TNCN, hộ kinh doanh còn có thể phải nộp các loại phí khác như phí môn bài (kinh doanh), phí vệ sinh, phí quản lý chợ (nếu có), và các khoản phí khác theo quy định của địa phương. Phí môn bài là một khoản phí cố định hàng năm, tùy thuộc vào quy mô kinh doanh.

Tính Thuế Cụ Thể cho Hộ Kinh Doanh Kiến Trúc, Kỹ Thuật

Bây giờ, hãy đi vào chi tiết cách tính thuế cho hộ kinh doanh trong lĩnh vực kiến trúc và kỹ thuật.

Trường hợp 1: Áp dụng Phương pháp Khoán

Nếu bạn chọn phương pháp khoán, cơ quan thuế sẽ ấn định mức doanh thu khoán hàng năm cho bạn. Từ doanh thu khoán này, họ sẽ tính ra số thuế GTGT và TNCN bạn phải nộp. Mức thuế khoán này thường đã bao gồm cả thuế GTGT và thuế TNCN.

Ví dụ, nếu cơ quan thuế ấn định doanh thu khoán của bạn là 300 triệu đồng/năm, và mức thuế khoán chung là 7% (ví dụ: 5% GTGT + 2% TNCN), thì số thuế bạn phải nộp là 300.000.000 * 7% = 21.000.000 đồng.

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng mức thuế khoán này là cố định. Do đó, nếu doanh thu thực tế của bạn cao hơn nhiều so với doanh thu khoán, bạn có thể phải nộp ít thuế hơn thực tế. Ngược lại, nếu doanh thu thực tế thấp hơn, bạn vẫn phải nộp đủ số thuế khoán đã ấn định.

Có những trường hợp sai sót có thể xảy ra khi ước tính doanh thu. Ví dụ, nếu doanh thu ước tính cao hơn thực tế, bạn có thể kháng nghị. Tìm hiểu cách giải quyết khi doanh thu ước tính cao hơn thực tế.

Trường hợp 2: Áp dụng Phương pháp Kê khai

Đây là phương pháp phổ biến và minh bạch hơn cho các dịch vụ chuyên môn như kiến trúc, kỹ thuật.

1. Tính Thuế GTGT:

• Doanh thu tính thuế GTGT: Là tổng doanh thu từ các hợp đồng thiết kế, tư vấn, giám sát,…
• Thuế suất GTGT: Thường là 10%.
• Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT * 10%.

2. Tính Thuế TNCN:

• Doanh thu chịu thuế TNCN: Là tổng doanh thu nhận được.
• Các khoản được trừ: Bao gồm các chi phí hợp lý, hợp lệ phục vụ cho hoạt động kinh doanh như:
  • Chi phí thuê văn phòng, mặt bằng.
  • Chi phí điện, nước, internet.
  • Chi phí mua sắm công cụ, dụng cụ, vật tư.
  • Chi phí lương cho nhân viên (nếu có).
  • Chi phí quảng cáo, tiếp thị.
  • Các chi phí khác liên quan trực tiếp đến hoạt động thiết kế, kỹ thuật.
• Thu nhập tính thuế TNCN = Doanh thu chịu thuế TNCN – Các khoản được trừ.
• Thuế suất TNCN: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần (5% – 35%).
• Số thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế TNCN * Thuế suất TNCN tương ứng.

Ví dụ minh họa (kê khai):

Giả sử trong năm, hộ kinh doanh A (chuyên thiết kế kiến trúc) có các số liệu sau:

• Tổng doanh thu từ các hợp đồng: 800.000.000 VNĐ.
• Tổng chi phí hoạt động (thuê văn phòng, lương nhân viên, vật tư, phần mềm thiết kế…): 400.000.000 VNĐ.

Tính thuế GTGT:

• Doanh thu tính thuế GTGT: 800.000.000 VNĐ.
• Thuế GTGT phải nộp: 800.000.000 * 10% = 80.000.000 VNĐ.

Tính thuế TNCN:

• Thu nhập chịu thuế TNCN: 800.000.000 – 400.000.000 = 400.000.000 VNĐ.
• Giả sử hộ kinh doanh này không có giảm trừ gia cảnh hoặc các khoản giảm trừ khác.
• Thu nhập tính thuế TNCN: 400.000.000 VNĐ.
• Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần:
  • Thu nhập từ 0 – 5 triệu: 5%
  • Thu nhập từ 5 – 10 triệu: 10%
  • Thu nhập từ 10 triệu – 30 triệu: 15%
  • Thu nhập từ 30 triệu – 50 triệu: 20%
  • Thu nhập từ 50 triệu – 80 triệu: 25%
  • Thu nhập từ 80 triệu – 160 triệu: 30%
  • Thu nhập trên 160 triệu: 35%
• Tính thuế TNCN:
  • 5 triệu đầu tiên: 5.000.000 * 5% = 250.000
  • 5 triệu tiếp theo: 5.000.000 * 10% = 500.000
  • 20 triệu tiếp theo: 20.000.000 * 15% = 3.000.000
  • 20 triệu tiếp theo: 20.000.000 * 20% = 4.000.000
  • 30 triệu tiếp theo: 30.000.000 * 25% = 7.500.000
  • 80 triệu tiếp theo: 80.000.000 * 30% = 24.000.000
  • Phần còn lại: (400.000.000 – 5tr – 5tr – 20tr – 20tr – 30tr – 80tr) = 240.000.000 * 35% = 84.000.000
  • Tổng thuế TNCN phải nộp: 250.000 + 500.000 + 3.000.000 + 4.000.000 + 7.500.000 + 24.000.000 + 84.000.000 = 127.250.000 VNĐ.

Tổng số thuế phải nộp trong năm = Thuế GTGT + Thuế TNCN = 80.000.000 + 127.250.000 = 207.250.000 VNĐ.

Lưu ý rằng, nếu có nhân viên, bạn cần đóng bảo hiểm xã hội và nộp thuế TNCN thay cho nhân viên theo quy định. Tìm hiểu về nghĩa vụ bảo hiểm và thuế cho nhân viên.

Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Thuế

Một số yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của bạn bao gồm:

• Doanh thu: Đây là yếu tố cốt lõi quyết định số thuế phải nộp.
• Chi phí hợp lý: Việc ghi chép và chứng minh chi phí là rất quan trọng khi áp dụng phương pháp kê khai.
• Cơ cấu tổ chức: Bạn hoạt động dưới dạng cá nhân hay có thuê thêm nhân viên?
• Vị trí địa lý: Mức thuế khoán có thể khác nhau tùy thuộc vào khu vực.
• Các ưu đãi thuế: Một số dự án hoặc hoạt động có thể được hưởng ưu đãi thuế nhất định.

Ngoài ra, việc sử dụng các dịch vụ trực tuyến hoặc nhận thanh toán quốc tế cũng có những quy định thuế riêng. Ví dụ, đối với freelancer IT và thiết kế nhận tiền từ nước ngoài, có những hướng dẫn cụ thể về khai thuế. Tìm hiểu thêm về khai thuế cho freelancer IT & Design.

Mức lương tối thiểu và ảnh hưởng đến chi phí

Mặc dù bạn là hộ kinh doanh, nếu có thuê nhân viên, mức lương tối thiểu vùng sẽ ảnh hưởng đến chi phí lao động của bạn. Kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, theo Nghị định 293/2025/ND-CP, mức lương tối thiểu vùng đã được điều chỉnh tăng lên. Cụ thể, mức lương tối thiểu vùng theo tháng như sau:

• Vùng 1: 5.310.000 VNĐ/tháng.
• Vùng 2: 4.730.000 VNĐ/tháng.
• Vùng 3: 4.140.000 VNĐ/tháng.
• Vùng 4: 3.700.000 VNĐ/tháng.

Nguồn: Vietnam.vn.

Việc tăng lương tối thiểu này sẽ làm tăng chi phí lương của bạn, từ đó có thể ảnh hưởng đến thu nhập chịu thuế TNCN nếu bạn áp dụng phương pháp kê khai.

Những Lưu Ý Quan Trọng

• Hóa đơn, chứng từ: Luôn giữ gìn cẩn thận tất cả hóa đơn, chứng từ liên quan đến hoạt động kinh doanh. Đây là bằng chứng quan trọng khi làm việc với cơ quan thuế.
• Khai báo trung thực: Khai báo đúng và đủ thông tin với cơ quan thuế là nghĩa vụ bắt buộc.
• Cập nhật quy định: Luật thuế có thể thay đổi. Hãy luôn cập nhật những quy định mới nhất để đảm bảo tuân thủ.
• Tìm kiếm tư vấn chuyên nghiệp: Nếu bạn cảm thấy không chắc chắn về bất kỳ vấn đề thuế nào, đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia tư vấn thuế.

Việc kinh doanh trong lĩnh vực sáng tạo và chuyên môn cao như kiến trúc, kỹ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ không chỉ trong thiết kế mà còn trong quản lý tài chính và thuế. Hiểu rõ các quy định thuế sẽ giúp bạn hoạt động kinh doanh một cách bền vững và hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)